स्यमंतक

संगणक व्हायरसच्या विश्वात

2012-01-23T08:50:00.000-08:00

संगणक वापरकर्त्यांना सर्वात जास्त घाबरविणारी गोष्ट म्हणजे व्हायरस होय. व्हायरस म्ह्टले म्ह्टले की, भल्याभल्यांची भांबेरी उडते. आपल्या संगणकात व्हायरस कसा येणार नाही, याची काळजी आपापल्या परीने प्रत्येक जणच घेत असतो. कॉम्प्युटर विकत घेताना त्याच्यासोबत अँटीव्हायरस आहे का याची काळजी प्रत्येकालाच घ्यावी लागते कारण नावाप्रमाणेच व्हायरस अर्थात विषाणू हे विंडोज असणाऱ्या संगणकाला होणाऱ्या विविध रोगांना कारणीभूत ठरत आहेत असेच जगातील सर्वात खतरनाक १० व्हायरस पुढीलप्रमाणे-

क्रमांक १०- मेलिसा

१९९९ मध्ये डेव्हिड स्मिथ नावाच्या संगणक तज्ञाने याची निर्मिती केली होती मायक्रोसॉफ्ट वर्डच्या ’मॅक्रो’ या संकल्पनेवर हा व्हायरस कार्य करतो. ईमेल द्वारे हा व्हायरस कार्यान्वित झाल्यावर ईमेलद्वारेच ते समोरच्या व्यक्तिला सुचना करतो की तुम्हाला हवी असलेली फ़ाईल आम्ही ता मेलने पाठवली आहे व एकदा ही फ़ाईल डाऊनलोड झाली की या व्हायसरचे काम चालू होते पुन्हा त्याच मेल बॉक्स मधून ५० जणांना असाच मेल पाठवला जातो.१९९९ साली वेगाने या व्हायरसचा प्रसार झाला शिवाय डेव्हिड स्मिथला या व्हायरसचा प्रसार केल्यामुळे पाच हजार डॉलरच्या दंडाची शिक्षा व २० महीने कैदही झाली आहे.

क्रमांक ९- आय लव्ह यू

फ़िलिपाईन्स मध्ये २००० साली तयार झालेला व ईमेलनेच प्रसार होणारा हा व्हायरस होय. ईमेलमधून हा व्हायरस संदेश प्रसारीत करतो की तुमच्या गुप्त प्रेमिकेने तुम्हाला प्रेमसंदेश पाठविला आहे त्यासोबर फ़ाईल डाऊनलोड करुन उघडल्यास हा व्हायरस स्वत:चे प्रताप चालू करतो. मॅकेफ़ी अँटीव्हायरस कंपनीच्या संशोधनानूसार हा व्हायरस स्वत:च्याच कॉपी तयार करण्याचे, नव्या रेजिस्ट्री तयार करण्याचे तसेच पासवर्ड चोरी करण्याचे उद्योग करतो. या व्हायरसच्या निर्मात्याला फ़िलिपाईन्स पोलिसांनी अटक केली होती. पण त्यावेळी या देशात कोणतेच सायबर कायदे अस्तित्वात नसल्याने त्याला शिक्षा झाली नाही.

क्रमांक ८- क्लेझ

सन २००१ मध्ये या व्हायरसची निर्मिती झाली. ईमेलद्वारे वेगाने प्रसार झाल्यावर अनेक हॅकर्सनी या व्हायरसवर प्रयोग केले आहेत. ’स्पूकिंग’ नावाची संज्ञा याच व्हायरसने अस्तित्वात आणली त्यात एखाद्या व्यक्तिच्या मेल बॉक्स मधून पाठवले जातात, पण तो मेल कुणाकडून आला आहे, याची माहिती मेल प्राप्त करणाऱ्यास मिळत नाही. त्यातूनच ’जंकमेल’ वा ’स्पॅम मेल’ची संख्या वाढत जाते.

क्रमांक ७- कोड रेड व कोड रेड २

या दोन्ही व्हायरसची निर्मिती सन २००१ मध्ये झाली. संगणकातील ऑपरेटिंग सिसिस्ट्मवर मोठ्या प्रमाणावर भार देण्याचे काम या व्हायरसनी केले. विंडोज २००० व विंडोज NT या संगणक प्रणालींना खराब करण्याचे काम प्रामुख्याने या दोन व्हायरसनी केले आहे. हे व्हायरस कार्यान्वित झाल्यावर अमेरिकेच्या व्हाईट हाऊसमधील वेब सर्व्हरला आपोआप मेल पाठवत राहयचे. शेवटी मायक्रोसॉप्ट कंपनीनेच यावर उपाय सुचवून आपल्या संगणक प्रणालींसाठी ’पॅच’ तयार करायचे ठरवले. त्यानंतर ही या व्हायरसचे उड्योग मात्र बंद पडले नाहीत.

क्रमांक ६- निमडा

इंटरनेटद्वारे प्रसार झालेला हा व्हायरस सन २००१ मधील निर्मिती आहे. ’अँडमिन’ या इंग्रजी शब्दाचा उलटा उच्चार ’निमडा’ असा होतो. याच काळात इंटरनेटद्वारे सर्वात वेगाने प्रसारित झालेला हा व्हायरस होय. त्याने केवळ २२ मिनिटांत इंटरनेट जगतात आपले बस्ताने मांडले होते. संगणकावर ’ Administrator’ म्ह्णून लॉगीन झाल्यावर हा व्हायरस सर्व हक्क स्वत:कडे ठेऊन तो संगणक वापरण्याचे सर्व हक्क मर्यादित करण्याचे काम करायचा. व्हायरसच्या ’वर्म’ या गटात मोडणारा हा व्हायरस होय.

क्रमांक ५- एस.क्यू.एल. स्लॅमर/ सॅफ़ायर

सन २००३ च्या जानवारी महिन्यात या व्हायरसचा जन्म झाला त्यावेळी अँटीव्हायरस सॉफ़्ट्वेसर च्या क्षमतांची कमतरता पाहूनच या व्हायरसची निर्मिती करण्यात आली होती.बॅंक ऑफ़ अमेरीकेचे >>>> व्हायरसने नष्ट केले. तसेच कॉन्टिनेंटल एअरलाईन्सला या व्हायरसच्या अटॅकमुळे आपली सर्व उड्डाने रद्द करावी लागली होती. अँटिव्हायरस कंपन्यांनी आपले अपडेट्स पाठवण्यापूर्वीच या व्हायरसने १०० कोटी डॉलर्सचे नुकसान केले होते. हा व्हायरस कार्यान्वित झाल्यानंतर जवळपास प्रत्येक पंधरा मिनिटांत इंटरनेट विश्वातील आपली व्याप्ती दुप्पट करत होता. जवळपास ५० टक्के वेबसर्व्हरवर त्याने आपले आक्रमण केले पण या व्हायरसने एक चांगला धडा शिकवला. कोणत्याही संगणकात अँटीव्हायरसने अत्याधुनिक अपडेट्स असायलाच हवेत. अर्थात prevention is better than cure म्हणतात ते हेच.

क्रमांक ४- मायड्रम

’वर्म’ या प्रवर्गात मोडणारा हा व्हायरस ’नोव्हार्ग’ या नावानेही ओळखला जातो. १ फ़ेब्रुवारी २००४ ते १२ फ़ेब्रुवारी २००४ या बारा दिवसात मायड्रमचे स्वत:चे ईप्सित साध्य केले. यानंतरही तो बऱ्याच संगणकांत धूमाकुळ घालत होता. यानंतरच्या सर्च इंजिन कंपन्यांना त्याचा मोठा फ़टका बसला. ’गूगल’ सारख्या सर्च इंजिनवर त्याने बरेच शब्द ’सर्च’ पाठवले, जेणेकरून त्यांचा वेबसर्व्हर कमी वेगाने कार्य करेल. ’मॅसेजलॅब्ज’ च्या अहवालानूसार त्यावेळी प्रत्येक बारा ईमेल्समध्ये एका मायड्रमचा शिरकाव होत होता. क्लेझ व्हायरसप्रमाणेच ’मायड्रम’नेही स्पूफ़िंगचेच कार्य केले.

क्रमांक ३ – सॅसर व नेटस्काय

स्वेन जॅशन नावाच्या १७ वर्षीय जर्मन मुलाने हे दोन संगणकीय प्रोग्राम्स बनविले होते. दोन्ही वेगवेगळ्या पद्धतीने कार्य करणारे ’वर्म’ होते. सॅसर व्हायरसने मायक्रोसॉफ़्ट विंडोज वर आक्रमण केले. अन्य व्हायरसप्रमाणे तो ईमेलद्वारे पसरला नाही. परेटिंग ऑसिस्टिमध्ये कार्यान्वित झाल्यावर स्वत:चेच अपडेट्स हा व्हायरस डाऊनलोड करायचा. संगणक बंद करण्यावरही या व्हायरसने बंधने घातली होती. नेटस्काय व्हायरस प्रामुख्याने ईमेल विंडोज नेटवर्क द्वारे प्रसारीत झाला. स्पुफ़िंगच्या साह्याने २२०१६ बाईट्सची फ़ाईल तो ईमेलने पाठवायचा व स्वत:च प्रसार करायचा. जवळपास २५ टक्के संगणकात या व्हायरसने शिरकाव केला होता. शिवाय त्याचा निर्माता स्वेन जॅशन हा अल्पवयीन असल्याने त्याच्यावर मोठी कारवाई झाली नाही.

क्रमांक २ – लिप-ए

हॅकरसाठी संगणक विश्वात कोणतेच कार्य अशक्य नसते तेच लिप-ए या व्हायरसने सिद्ध केले. अँपल कॉम्प्युटर्स हि संगणक विश्वातील नावाजलेली सॉफ़्ट्वेअर व हार्डवेअर कंपनी होय. त्यांच्या संगणकावर केवळ त्यांचीच ’मॅक’ ही ऑपरेटिंग सिस्टिम चालते. कंपनीने आपल्या संगणकावर केलेल्या उपाययोजनांमुळे ’मॅक’ साठी व्हायरस तयार झालेले नाहीत. पण सन २००९ मध्ये काही हॅकर्सनी ’मॅक’ साठी लिप-ए या व्हायरसची निर्मिती केली. तो ’आयचॅट’ द्वारे एक सुंदर चित्र पाठवून द्यायचा. या व्हायरसने फ़ारसे नुकसान केले नसले तरी ’मॅक’ पण ’हॅक; होऊ शकतो. याची प्रचिती आली.

क्रमांक १ – स्टॅार्म वर्म

तुमच्या संगणकात अँटीव्हायरस नसेल तर एकदा तो टाका व संगणक स्कॅन करा. कदाचित एखादा तरी स्टॅार्म वर्म सापडेल. २००६ मध्ये तयार झालेला हा व्हायरस शेकडो पद्धतीने आपली ’कार्य’ करत आहे. सन २००९ मध्ये ईमेलद्वारे ‘230 dead storm batters Europe’ या विषयाने व्हायरसचा प्रसार झाला, त्यावरुनच त्याला स्टॅार्म वर्म हे नाव पडले. सन २००१ मध्ये याच नावाचा व्हायरस तयार झाला होता. पण दोघांचाही काहीच संबंध नाही. तुमच्या स्पॅम मेलमध्ये आजही हा व्हायरस दडलेला असेल. ’स्टॅार्म वर्म’ व्हायरस ’ट्रोजन हॅार्स या प्रवर्गात मोडतो. व्हिडिओ, ऑडिओ वेबसाईट्स, ब्लॅाग्ज याद्वारे वेगाने प्रसारित होणारा हा व्हायरस आहे.

अशा विविध व्हायरसपासून संगणकाचा बचाव करण्यासाठी एकच उपाय आहे, आपल्या अँटीव्हायरसला सतत काळाच्या प्रवाहासोबत ठेवणे . अर्थात, तो सतत अपडेट असणे आवश्यक आहे.

युबंटू : नविन युगाची संगणक प्रणाली

2012-01-16T08:42:00.000-08:00

पीसी अर्थात वैयक्तिक संगणकाची निर्मिती झाल्यापासूनच ऑपरेटिंग सिस्टिम (संगणक प्रणाली) चे युद्ध संगणक विश्वाला ज्ञात आहेत व या शीतयुद्धाची तीव्रता वर्षागणिक वाढतच आहे. आज घडीला सर्वात जास्त वापरण्यात येणारी संगणक प्रणाली म्हणजे मायक्रोसॉफ़्ट विंडोज होय. मायक्रोसॉफ़्ट कंपनीने व्यावसायिक दृष्टीकोनातून तीची २५ वर्षापूर्वी निर्मिती केली होती. तेव्हापासून आजपर्यंत या कंपनीने ऑपरेटिंग सिस्टिम क्षेत्रात आपले वर्चस्व सिद्ध केले आहे. असे असले तरी आज ९० टक्के संगणकांत वापरण्यात येणाऱ्या विंडोज ह्या पायरेटेड अर्थात विनापरवाना वापरण्यात येत आहेत. याचे कारण म्हणजे ही संगणक प्रणाली वापरण्यास सोपी असून बरेचशे सॉफ़्टवेअर हे विंडोज साठीच बनविण्यात येतात.

आयटी क्षेत्रात सॉफ़्टवेअर विक्रीच्या माध्यामातून मोठ्या प्रमाणात पैसा येत असला तरी अनेक अभियंत्यांची अशी विचारधारणा आहे की, किमान संगणक प्रणाली तरी संगणक वापरकर्त्याला मोफ़त व विनापरवाना उपलब्ध व्हावी. FOSS कम्युनिटी व ओपन सोर्स फ़ाउंडेशन ह्या संस्था या तत्वावर कार्य करत आहेत. पुर्णपणे मोफ़त उपलब्ध असणारी संगणक प्रणाली म्हणजे ‘लिनक्स’ होय. ओपन सोर्स फ़ाउंडेशन कडून लिनक्स प्रणालीचा जोरदार प्रचार केला जातो. आज ती वापरण्यास सहज सोपी असली तरी अभियंत्यांखेरीज तीचा वापर जास्त प्रमाणात केला जात नाही.

१९९१ मध्ये लिनक्स टॉरवर्ल्डस याने लिनक्स संगणक प्रणालीची निर्मिती केली. तेंव्हापासून ती पुर्णपणे खुली व मोफत वितरीत होणारी संगणक प्रणाली आहे. जगातील अनेक कंपन्यांनी स्वत:ची संगणक प्रणली तयार केली आहे. एकेकाळी लिनक्स म्हणजे ’रेडहॅट’ हेच नाव समोर यायचे परंतू आज अनेक लोकप्रिय व वापरण्यास सोप्या लिनक्स इंटरनेटवर उपलब्ध आहेत. त्यात युबंटू, डेबियन, फ़ेडोरा, मॅंड्रिव्हा, ओपन सुसे, मिंट, आर्च लिनक्स अशा ऑपरेटिंग सिस्टीमची नावे घेता येतील यातील प्रथम क्रमांकाची संगणक प्रणाली म्हणजे युबंटू होय.

सन २००४ मध्ये कॅनॉनिकल या ब्रिटनास्थित कंपनीने युबंटु या संगणक प्रणालीची निर्मिती केली. ती तयार करण्यामागचा मुख्य हेतू असा होता की, प्रत्येकाला अगदी सहजपणे मोफ़त संगणक प्रणाली द्वारे संगणक हाताळता यावा. डेबियन प्रणालीवर आधारीत युबंटूने हे ध्येय आजवर साकारत आणले आहे. आफ़्रिकन शब्द युबंटूचा अर्थ होतो – ’इतरांसाठी मानवता’. त्याचा सविस्तर कार्यानुभव युबंटू संगणक प्रणालीने संगणक विश्वात दाखवून दिला आहे. त्यामुळेच केवळ सात वर्षात ती जगातील सर्वात लोकप्रिय मोफ़त संगणक प्रणाली ठरली. आज कोट्यावधी संगणक वापरकर्ते विंडोजला पर्याय म्हणून तीचा वापर करत आहेत. युबंटु फ़ाउंडेशनतर्फ़े तीला विकसित केले जाते. शिवाय तीच्यामध्ये येणारे सर्वच सॉफ़्टवेअर्स संगणक विश्वातील GPL (General Public License ) नुसार मोफत देण्यात येतात.

ओक्टोबर २०११ मध्ये युबंटूची ऑनेरिक ऑसिलॉट हे कोडनेम असणारी ११.१० ही आवृत्ती तयार झाली. दर सहा महिन्यांनी म्हणजेच साधारणत: मार्च व ऑक्टोबर मध्ये तीची नविन आवृत्ती तयार होते व ती इंटरनेटवर www.ubuntu.com ह्या अधिकृत संकेतस्थळावरुन मोफ़त डाऊनलोड करता येते. याकरीता लागणारी सर्व माहीती युबंटूच्या वेबसाईट्वर उपलब्ध आहे. क्लाउड कॉम्प्युटिंग या नव्या तंत्राचा प्रभावीपणे वापर युबंटूमध्ये करण्यात आलेला आहे. त्याद्वारे आपली सर्व माहिती आपण युबंटूच्या कोणत्याही संगणकावरुन काढू शकतो. गुगल क्रोम या प्रणालीनंतर ही सुविधा केवळ युबंटूमध्ये देण्यात आली होती.

आजही बहुतांश कंपन्या ह्या विंडोज ऐवजी मोफत उपलब्ध असणारी लिनक्स पुरस्कृत करत आहेत, त्यामुळे केवळ प्रणालीचाच नव्हे तर एण्टिव्हायरस व इतर अनेक सॉफ़्ट्वेअर्स विकत घेण्याचा खर्चही वाचतो. म्हणून अशी ही युबंटू लिनक्स प्रणाली वापरण्यास काय हरकत आहे?

निसर्ग प्रेरित संगणन

2011-08-09T08:10:00.000-07:00

निसर्ग हा मानवजातीचा सर्वात मोठा गुरु मानला जातो. नाना तऱ्हेने निसर्गाने मानवास सतत काही ना काहीतरी शिकवण दिलेली आहे. विज्ञान व निसर्ग यांचे अत्यंत घनिष्ट नाते आहे. तेच नाते आता तंत्रज्ञान व निसर्ग यांच्यातही निर्माण होताना दिसते आहे. संगणक तंत्रज्ञानाने केलेली प्रगती ही गेल्या काही वर्षात सर्गाने प्रेरीत झाल्याचे दिसून येते. अनेक नैसर्गिक रचना ह्या तंत्रज्ञानातील विविध संकल्पनांना जन्म देताना दिसत आहेत. तंत्रज्ञान हे एका अर्थाने निसर्गाचे शिक्षक बनून राहिले आहे. मानवी प्रगतीला पोषक वातावरण तंत्रज्ञान व निसर्ग या द्वयीने तयार केल्याचे दिसून येते.

मूलत: संगणक हेच निसर्ग प्रेरीत तंत्रज्ञानाचे सर्वात मोठे यंत्र आहे, असे संगणक इतिहास सांगतो. संगणक ह्या संकल्पनेचा श्रीगणेशा यांत्रिक संगणक अर्थात मेकॅनिकल कॉम्प्युटर ने झाला. चार्लस बाबेजने बनविलेला पहिला संगणक हा यांत्रिक संगणक होता. आजच्या संगणकाप्रमाणे त्याच्यात कोणत्याही प्रकारे इलेक्ट्रॉनिक रचना नव्हती. केवळ यांत्रिक हालचांलींद्वारे हा संगणक कार्य करायचा. अर्थात या पूर्ण यंत्रावर नियंत्रण ठेवणारे कोणतेच स्वयंचलित उपकरण त्याच्यात नव्हते. सन १९५० पर्यंत असणारे सर्वच संगणक या प्रकारात मोडत असत. परंतू, तोवर इलेक्ट्रोमेकॅनिकल संगणकाचे युग अवतरले होते. यांत्रिक हलचालींना विजेचीही सोबत लाभली होती. त्यामुळे संगणकाचा वेग वाढण्यास मदत झाली. विसाव्या शतकाच्या मध्यकाळात जॉन व्हॉन न्यूमन ह्या हंगेरीयन गणिततज्ञाने संगणकाचे रुपच पालटून टाकले. संगणकाच्या सर्व भागात सुसूत्रता आणण्यासाठी एका ’सेंट्रल प्रोसेसर’ची संकल्पना यांनी न्यूमन त्यांच्या संगणकीय रचनेत मांडली. संगणकाच्या आदान (इनपूट) व प्रदान (आऊटपूट) माध्यामांमध्ये एकच सेंट्रल प्रोसेसर बसवून संगणक तयार करण्याची कल्पना न्यूमन यांनी संगणक विश्वासमोर ठेवली. मानवी शरीर ही त्यामागची कल्पना होती. मानवी शरीरातील कोणताही अवयव स्वतंत्रपणे स्वत:च्या सूचनांनूरुप कार्य करत नाही. आपल्या सर्व अवयवांना नियंत्रित करण्याचे काम मानवी मेंदू करत असतो. मेंदूतील सूचनांनूसारच आपले हात, पाय, कान, नाक, डोळे आदि अवयव कार्य करतात. त्यामुळेच मानवी कार्यात सुसूत्रता येते. हीच संकल्पना न्यूमन यांनी संगणकाला लागू केली व त्यातून आधुनिक संगणक रचनेचा जन्म झाला. आजही जगातील सर्व संगणकांत सेंट्रल प्रोसेसर अर्थात मानवी मेंदूप्रमाणे ’मायक्रो प्रोसेसर’ कार्य करत असतो. त्यामुळेच न्युमन यांना अधुनिक संगणकाचे जनक मानले जाते. मुख्यत: संगणक हाच निसर्ग प्रेरीत संकल्पनेतून जन्मल्याने त्याचे नवे तंत्रज्ञान तसेच व्हावे यात आश्चर्य वाटायला नको.

आट्रिफ़िशियल इंटेलिजन्स अर्थात कृत्रिम बुद्धिमत्ता

संगणकाला मानवी कृतिंशी सांगड घालून कार्य करण्यास लावणारी संगणकाची शाखा म्हणजे कृत्रिम बुद्धिमत्ता होय. जॉन मॅकार्थी हे या संकल्पनेचे जनक मानले जातात रोबोट हे कृत्रिम बुद्धिमत्तेचे सर्वोत्तम उदाहरण आहे. यंत्र हे मानवासारखे बनू शकते का? या प्रश्नाचे उत्तर शोधण्याच्या प्रयत्नांचे फ़लित म्ह्णजे रोबोट होय. पूर्णपणे मानवी कार्य करणारा परिपूर्ण रोबो बनविण्यात शास्त्रज्ञांना १०० ट्क्के यश आले नसले तरी त्यांनी बरीचशी कामे रोबो कडून करवून घेतली आहेत. ता क्षेत्रात अजूनही मोठ्या प्रमाणात संशोधन चालू आहे. संगणक विज्ञानाची सर्वोत्तम ताकद आज रोबोटिक्स मध्ये कार्यरत आहे. तमिळ भाषेत तयार झालेला व रजनीकांत आभिनित ’इंदिरन’ या चित्रपटात अशाच प्रकारच्या रोबोचे कारनामे दाखविण्यात आलेले आहेत. त्यातील अतिशयोक्ती सोडली तर ही संकल्पना संगणक तज्ञांना सर्वाधिक आकर्षित करणारी आहे, हे मात्र खरे!

न्युरल नेटवर्क

कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या उदरातून जन्म पावलेली ही संज्ञा होय. मानवी मेंदूमध्ये माहिती साठवण्याकरीता मोठे न्यूरॉनचे जाळे पसरलेले असते. हे न्यूरॉन्स म्ह्णजे मेंदूतील अतिशय सूक्ष्म घटक होत. मानवी मेंदूतील या संरचनेचा वापर ’न्यूरल नेट्वर्क’ तयार करण्यासाठी केला गेला आहे. गणिती पद्धतीने त्यातील सुसूत्रता ओळखून त्याचा वापर संगणकात करण्यात येतो. शिवाय मानवी मेंदू माहिती साठवण्यासाठी ज्या संरचनेचा वापर करतो, तिच संगणकातही वापरण्यात आलेली आहे. यापद्धतीत वापरण्यात येणारी अचूकता व सुसूत्रता यामुळे संगणकात माहिती साठवणे सोपे जाते.

नैसर्गिक भाषा प्रक्रिया अथवा नॅचरल लॅंग्वेज प्रोसेसिंगं

मानवी भाषा जसे मराठी, इंग्रजी, फ़्रेंच, तमिळ आदि संगणकास बोलायला लावणे अथवा समजावणे, यास नैसर्गिक भाषा प्रक्रिया म्हटले जाते. प्रामुख्याने मानवी व्यंगावर मात करण्यासाठी किंवा व्यंग असलेल्या व्यक्तिशी संवाद साधन्याकरिता या तंत्रज्ञानाचा वापर होतो. नैसर्गिक भाषा अर्थात मानवी भाषा ह्या संगणकाला समजत नाहीत. संगणकाला समजणारी भाषा व मानवी भाषा यांची सांगड घालणे, हे आव्हान घेऊनच Natural Language Processing चा जन्म झाला. याचा वापर करुन आज संगणक विश्वात बरीच सॉफ़्ट्वेअर कार्यरत झाली आहेत. उद्या केवळ संगणकाच्या आधारे मानवाने आवाज निर्मिती केली तर आश्चर्य वाटायला नको.

स्वॉर्म इंटेलिजन्स अर्थात कीटक बुद्धिमत्ता

अगदी शुद्रातील शुद्र प्राणीसुद्धा मानवजातीला अनेक धडे देऊन जातो. ह्या धड्यांचाच संगणकीय दृष्टिकोनातून अभ्यास करणारी शाखा म्हणजे स्वॉर्म इंटेलिजन्स होय. एखाद्या सिस्टिममध्ये बरीचशी कामे साचेबद्ध पद्धातीने व सुसूत्रतेने कशी करावीत? याचे उत्तर शोधणारी ही शाखा आहे. मधमाश्या व मुंग्या सामूहिकरित्या त्यांची कामे कशी करतात याचा अभ्यास करुन त्याचे कॉम्प्युटर अल्गोरिदम बनवले जातात. संगणकातील अनेक कामे अधिक वेगाने करुन घेण्याकरीता याचा वापर होतो. मुंग्यांच्या कार्यपद्धतीत सामूहिक बुद्धमत्तेचा धागा संगणक विज्ञानाने शोधला आहे. मुंगी जर एकटी असते तर तिच्या कामाला काहीच महत्व नसते. परंतु, सामुहिकरित्या मुंग्या ह्या अतिशय सुसूत्रतेने कार्य साध्य करतात. अन्न शोधण्यासाठी सामुहिकरित्या मुंग्या सर्वोत्तम मार्ग कसा काढतात, याचा अभ्यास करुन सर्वोत्तम संगणकीय अल्गोरिदम विविध ठिकाणी वापरले जातात. अशाच पद्धतीने मधुमाश्या योग्य वेळी निर्णय घेण्याची क्षमताही संगणकात वापरता येऊ शकते, हे कॉर्नेल विद्यापीठाच्या थॉमस सीले यांनी सिद्ध केले आहे.

निसर्ग प्रेरीत संगणन हे केवळ एवढ्याच शाखांमध्ये मर्यादित नसून संगीत, मानवी डीएनए, मानवी दृष्टीची रचना, जीवाणूंचे संवाद अशा विविध क्षेत्रांचा अभ्यासही त्यात आता नव्याने दाखल होत आहे.

दैनिक दिव्य मराठी (नाशिक व औरंगाबाद) मध्ये प्रसिद्ध झालेला लेख:

मूळ लिंक्स:

१. लिंक (युनिकोड)

२. लिंक (पीडीएफ)

डिव्होराक की क्वर्टी?

2011-08-07T10:08:00.000-07:00

संगणकासाठी वापरत असलेल्या कीबोर्डवर इंग्लिश keys ह्या एबीसीडी ह्या क्रमाने नसतात. त्यांच्यासाठी एका वेगळ्या क्रमाची निर्मिती केली गेली आहे. त्याला QWERTY अर्थात क्वर्टी असे म्हणतात. कारण, ह्या कीबोर्डवरच्या कीज ह्या QWERTY ह्या क्रमाने सुरू होतात! अमेरिकन नॅशनल स्टॅण्डर्ड इन्स्टीट्युटने अर्थात आन्सीने प्रमाणित केल्याप्रमाणे असा कीबोर्ड संगणकासाठी वापरण्यात येतो. कीबोर्ड वापरणे सोपे जावे याकरिता अशा किबोर्ड लेआऊटची निर्मिती केली गेली आहे. आजकाल मोबाईलमध्येही ह्याच प्रकारचा इंग्लिश कीबोर्ड वापरण्यात येतो. परंतु, क्वर्टी कीबोर्डला पर्याय म्हणून डिव्होराक नावाचा कीबोर्डही संगणक विश्वात अस्तित्वात आहे, याची माहिती बहुधा कमी जणांना असावी. इंटरनेटवर सर्च केल्यास या Dvorak कीबोर्डबद्दल अधिक माहिती मिळू शकेल. शिवाय प्रत्येक ठिकाणी असेही नमूद केले आहे की, क्वर्टीपेक्षा डिव्होराक कीबोर्ड हा अधिक फायदेशीर व वेगाने टाईप करणारा आहे. एखाद्या कीबोर्ड लेआऊटवर प्रथमच एवढ्या मोठ्या प्रमाणात संशोधन झाल्याचे डिव्होराकने दिसून येते.

वॉशिंग्टन विद्यापीठात शिक्षण मानसतत्ज्ञ असणाऱ्या ऑगस्ट डिव्होराक यांनी या प्रकारच्या कीबोर्ड रचनेची निर्मिती केली होती. गेट्रुएड फोर्ड यांच्या मास्टर डिग्रीच्या शोधनिबंधाचे टायपिंग करत असताना त्यांना मोठया प्रमाणात टायपिंगच्या चुकांना सामोरे जावे लागले होते. ते लक्षात आल्यावर डिव्होराक यांना वेगाने टाईप करणाऱ्या व स्पेलिंग चुकांना कमी करणाऱ्या आधुनिक कीबोर्डची रचना सुचली. या काळात क्वर्टी प्रकारचा कीबोर्डच सर्व ठिकाणी वापरण्यात येत होता. डिव्होराक यांच्या संशोधनात त्यांचा मेहुणा विल्यम डिलीही सामील झाला. तो दक्षिण टेक्सास टीचर्स कॉलेज मध्ये प्राध्यापक म्हणुन कार्य करत होता. डिव्होराक व डिली यांनी नव्या पद्धतीचा कीबोर्ड तयार करण्यासाठी वीस वर्षे बरीच मेहनत घेतली. मानसशास्त्राचा तसेच इंग्लिश भाषेतील सर्वात जास्त वापरल्या जाणाऱ्या शब्दांचा अभ्यास करुन त्यांनी डिव्होराक कीबोर्डची निर्मिती सन १९३२ मध्ये केली.

सन १९३३ पासुन डिव्होराक यांनी त्यांच्या नव्या कीबोर्डचे प्रशिक्षण देण्यासाठी कार्यशाळा घ्यायला सुरुवात केली. या काळात टाईपरायटर कंपन्या त्यांचा उत्पादनाचा खप वाढावा म्हणुन टायपिंगच्या स्पर्धा घेत असत. सन १९३४ ते १९४१ अशा सलग आठ वर्षी डिव्होराक कीबोर्डच्या टायपिस्टने या स्पर्धेत प्रथम क्रमांक प्राप्त केला! सन १९३५ मध्ये तब्बल नऊ डिव्होराक टायपिस्टने वीस पारितोषिके प्राप्त केली होती. सन १९३७ मध्येही हीच परिस्थिती असताना स्पर्धा समितीने डिव्होराक टायपिस्टला स्पर्धेतून बादच करण्याचा हुकुम काढला होता. कारण, त्यांच्या वेगाने टाईप करण्याच्या पद्धतीने क्वर्टी टायपिस्टला आवाजाचा त्रास सहन करायला लागायचा! १९३० च्या दशकात टाकोमा येथील वॉशिंग्टन शाळेने विद्यार्थ्यांसाठी डिव्होराक कीबोर्ड शिकण्यासाठी शिबीराचे आयोजन केले होते. त्यात त्यांना असे ध्यानात आले की क्वर्टी कीबोर्ड शिकण्यापेक्षा डिव्होराक शिकण्यासाठी विद्यार्थ्यांना केवळ एक-तृतीयांशच वेळ लागत आहे!

गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड नुसार बार्बरा ब्लॅकबर्न ही जगातील सर्वात वेगाने इंग्लिश टाईप करणारी टायपिस्ट आहे. तीने डिव्होराक कीबोर्ड वापरुन पन्नास मिनिटे सलग १५० शब्द प्रति मिनिट वेगाने टायपिंग केली होती! कमी कालावधीसाठी तीचा वेग सरासरी १७० पर्यंत होता तर एका मिनिटाला तो २१२ वर पोहोचला होता, हे विशेष! हायस्कुलमध्ये असताना बार्बरा क्वर्टी कीबोर्ड वापरात अयशस्वी झाली होती. परंतु, सन १९३८ मध्ये तीने डिव्होराक वापरण्यात मास्टरी मिळविली.

क्वर्टी कीबोर्डमध्ये असणारे कच्चे दुवे डिव्होराकने शोधुन काढले व त्यावर मात मिळविली. आपण वापरत असलेल्या क्वर्टीमध्ये खालील चुका दिसुन येतात.

१. अधिक वापरत येणाऱ्या कीजला टाईप करण्यासाठी बोटांची अधिक हालचाल लागते.

२. अधिक वापरत येणाऱ्या कीज अनेकदा एकाच बोटाने टाईप कराव्या लागतात.

३. अधिक वापरत येणाऱ्या कीज केवळ एकाच हाताने टाईप कराव्या लागता त्यामुळे दुसऱ्या हाताला फारसे कष्ट पडत नाहीत.

४. बहुतांश टायपिंग ही डाव्या हाताने करावी लागते, जो जगातील नव्वद टक्के जणांचा कमकुवत हात आहे.

५. अधिक वापरत येणाऱ्या कीज ह्या जवळ-जवळच्या बोटांनी टाईप कराव्या लागतात.

६. कोबोर्डच्या (तिसऱ्या) खालच्या ओळीत तीस टक्के टायपिंग होते. त्यामुळे वेग मंदावतो.

७. ५२ टक्के टायपिंग ही वरच्या ओळीत होते. त्यामुळे सतत तीनही ओळीत बोटे फिरवावी लागतात.

डिव्होराकने या सर्व बाबींचा सखोल विचार करुन त्याच्या नव्या कीबोर्डमध्ये काही महत्वपूर्ण गोष्टींचा समावेश केला.

१. अक्षरे ही दोन्ही हातांनी सतत एकाच हाताने टाईप करता येऊ नयेत.

२. वेग वाढविण्याकरिता जास्तीत जास्त अक्षरे ही मधल्या रांगेत ठेवण्यात यावीत.

३. ज्या अक्षरांचा वापर सर्वात कमी होतो, ती अक्षरे ही सर्वात खालच्या रांगेत असावीत.

४. उजव्या हाताचा वापर अधिक करण्यात यावा कारण याच हाताचा वापर जगातील बहुसंख्य लोक करतात.

अशा अनेक बाबींचा सखोल विचार करुन डिव्होराक कीबोर्डची निर्मिती झाली. सन १९३२ मध्ये ह्या कीबोर्डची रचना झाली व १९३६ मध्ये त्याला अमेरिकेचे पेटंट मिळाले. परंतु, आन्सीची मान्यता मिळाण्यासाठी १९८२ हे साल उजाडावे लागले. १९८४ मध्ये ह्या कीबोर्डचे एक लाख वापरकर्ते होते!

कीबोर्डच्या तीन रांगांनुसार डिव्होराक व क्वर्टीमध्ये होणारी टायपिंग:

पहिली रांग: डिव्होराक- २२ टक्के क्वर्टी- ५२ टक्के.

दुसरी रांग: डिव्होराक- ७० टक्के क्वर्टी- ३२ टक्के.

तिसरी रांग: डिव्होराक- ८ टक्के क्वर्टी- १६ टक्के.

मधल्या रांगेत डिव्होराकचे सत्तर टक्के “की-स्ट्रोक” होत असल्याने बोटे जास्त फिरवण्याची गरज पडत नाही. ज्या कारणाने असा कीबोर्ड वापरणाऱ्यांत RSI अर्थात Repetitive Stress Injury होण्याचे प्रमाणही अत्यंत कमी प्रमाणात आहे.

या कीबोर्डचा लेआऊट पाहिल्यास असे ध्यानात येईल की, त्यावरील अंकही हे १,२,३.. अश्या क्रमात नसुन ७ ५ ३ १ ९ ० २ ४ ६ ८ अशा क्रमात आहेत. आधी विषम व नंतर सम संख्या अशा क्रमाने ते शास्त्रोक्त पद्धतीने जुळविण्यात आले आहेत! आजच्या सर्वच प्रकारच्या संगणक प्रणालींमध्ये डिव्होराक पद्धतीचा कीबोर्ड लेआऊट वापरण्याची सोय करून देण्यात आली आहे. अपल संगणकांत डिव्होराक कीबोर्डच प्रामुख्याने वापरला जातो. विशेष म्हणजे या कीबोर्डचे उजव्या हाताचे व डाव्या हाताचे लेआऊटही उपलब्ध आहेत. एकाच हाताने टाईप करू शकणाऱ्यांसाठी ते तयार केले गेल आहेत. अन्य भाषांमधील डिव्होराक कीबोर्ड तयार करण्याचे काम सध्या अनेक संगणक संशोधक करीत आहेत.

डिव्होराक कीबोर्ड वापरणाऱ्या काही नामांकित व्यक्ती:

- बार्बरा ब्लॅकबर्न: विश्वविक्रमी टाईपिस्ट.

- ब्राम कोहेन: बिटटॉरेंट चे निर्माते.

- होली लिस्ले: अमेरिकन लेखक.

- मॅट मुलेन्वेग: वर्डप्रेसचे मुख्य निर्माते.

- नॅथन मायर्होल्ड: मायक्रोसॉफ्टचे मुख्य तंत्र अधिकारी.

- स्टीव्ह व्होझ्नियाक: अपलचे सह-संस्थापक.

- एलिझर युड्कोवस्की: कृत्रिम बुद्धिमत्तेचे एक संशोधक.

डिव्होराक कीबोर्डवर आधारित अधिक माहिती विकिपीडियाच्या मुक्त ज्ञानकोशात मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध आहे. त्याचे एकंदरित फायदे पाहता हा कीबोर्ड लेआऊट वापरण्यास काहीच हरकत नसावी!!!

Fractional Story

2011-07-30T02:09:00.000-07:00

While teaching a topic of computer organization in class, I came across the interesting concept of fractions! The topic was- fractions having denominator of zero. Generally, when computer solves the expressions with denominator of zero, they treat integer and floating point arithmetic differently. The reason is that integer and floating point arithmetic formats in the computer are totally different and they are solved with the help of different arithmetic units. If 8086 processor is concerned, floating point operations were solved by coprocessor 8087. Now internally, processor ALU solves such mathematics with the help of separate FPU i.e. floating point unit.

Actually, the word fraction means a part of a whole. In mathematics, it is denoted by two numbers who are separated by ‘–‘ or ‘/’. Division of two numbers is done with the help of these two different signs. The rule of mathematics tells that when numerator is zero the result of the fraction is zero. It does not matter what denominator is? Zero divided by a number is always zero. If numerator is smaller than denominator such as 4/9 then this fractions is called as proper fraction. But for the inverse case it is improper fraction. One more term common or vulgar fraction is used in mathematics. When fractions is obtained by dividing an integer by integer then it is vulgar fraction. So both proper and improper fractions are vulgar fractions!

When in a C program we divide a float number and 0.0 it gives floating point error of domains. One interesting this is that when 0.0 is divided by 0.0 then the result given is different! In Java programming language, 0.0 / 0.0 is a special case where the output is defined by a constant called NaN i.e. Not A Number! But when a float number is divided by 0.0 then it is either Infinity or –Infinity. The computer has made this case specialized only for floating point numbers! When integer zero is divided by another integer zero or an integer number is divided by zero then computer always given divide by zero error, which is actually a run-time error. No programming language of computer is exception for it.

A strange thing that I would like to mention here is that every year Washington Post newspaper publishes a list of favourite top ten T-shirt slogans. One of them is “Five out of four people don’t understand fractions!!!”. It is really strange but true! American preacher and author told that, when life ceases to be a fraction becomes an integer…

एकाच संघाला त्रास देणारे खेळाडू

2011-07-16T04:16:00.000-07:00

शिवनारायण चंद्रपालमुळे भारताविरूद्धची शेवटची कसोटी वेस्ट इंडिजने अनिर्णित राखली. त्याच्या शानदार नाबाद शतकाने भारताला वेस्ट इंडिजला लवकर गुंडाळता आले नाही. परिणामी विंडिजचा डाव लांबला. चंद्रपालने यापूर्वीही भारताला अनेकदा अशाच प्रकारे त्रास दिला आहे. विशेषत: भारताविरूद्ध त्याची बॅट तळपली नाही तर नवलच. केवळ चंद्रपालच नव्हे तर जगातील अनेक डावखुरे फलंदाज भारतीय गोलंदाजांची भंबेरी उडविताना मागील दोन शतकांत मी पाहिलेले आहेत. त्यात ऑस्ट्रेलियाचा मॅथ्यु हेडन, दक्षिण आफ्रिकेचा गॅरी कर्स्टन, श्रीलंकेचा सनथ जयसुर्या, पाकिस्तानचा सईद अन्वर, झिम्बाब्वेचा अण्डी फ्लॉवर यांचा समावेश होतो. ’कठिण समय येता’ या खेळाडूंनी भारताविरूद्ध नेहमीच आपला सर्व खेळ पणाला लावला होता. त्यांचे व भारतीय गोलंदाजांचे जणू अतुट नातेच तयार झाले होते. कधीकधी आपल्या संघाच्या निम्म्या धावा ह्या हेच खेळाडू करुन टाकत असत. अन्वरने चेन्नईतील एकदिवशीय सामन्यात केलेल्या १९४ धावा व जयसुर्याने कोलंबो कसोटीत केलेल्या ३४० धावा कदाचित भारतीय गोलंदाज विसरू शकणार नाहीत. आपल्या गोलंदाजांना जेरीस आणणारे असे हे फलंदाज होते. अशेस मालिकेचा विचार केल्यास इंग्लंडच्या फलंदाजांना नेहमीच त्रास देणारा ऑस्ट्रेलियन गोलंदाज म्हणजे ग्लेन मॅकग्रा होय. या व्यतिरिक्त गोलंदाज कधीही एखाद्या विशिष्ट संघाला त्रास देताना मात्र दिसले नाहीत.

या यादित भारताच्या दोन फलंदाजांचे नाव मी नक्कीच समाविष्ट करीन. व्ही. व्ही. एस. लक्ष्मण व विरेंद्र सेहवाग. लक्ष्मण-ऑस्ट्रेलिया व सेहवाग-पाकिस्तान यांचे असेच ’अतुट’ नाते आहे. लक्ष्मण व ऑस्ट्रेलिया यांच्या नात्याबद्दल विशेष सांगायलाच नको. आजही हा संघ सचिन-द्रविड पेक्षा लक्ष्मणची जास्त धास्ती घेतो. कदाचित त्यामुळेच त्याच्यासमोर कांगारू गोलंदाज नांगी टाकत असावेत. लक्ष्मणने आजवर केलेल्या सोळा कसोटी शतकांपैकी सहा तर सहा एकदिवशीय शतकांपैकी पाच शतके ही ऑस्ट्रेलिया विरूद्ध केलेली आहेत. केवळ शतकेच नाही तर त्याने अनेक सामने जिंकुन दिलेले आहेत व वाचविलेलेही आहेत. अशाच प्रकारे सेहवागची बॅट नेहमी पाकिस्तानविरूद्ध धावांची बरसात करत असते. त्याचे मुलतानी शतक आजही पाकिस्तानी गोलंदाज विसरणार नाहीत. सचिन-द्रविड सारखे फलंदाज मात्र केवळ एकाच संघाविरूद्ध चालत नाहीत. प्रतिस्पर्धी कोणताही असो, त्यांची बॅट ही सारखीच तळपत राहते.

Thrilling trek of Torna fort

2011-07-16T03:40:00.000-07:00

The first fort won by Chhatrapati Shivaji Maharaj is Torna. This is the only recognition of Torna fort in the history of Maharashtra. Shivachhatrapati captured this fort first time to form the nucleus of Maratha Empire in India. The year was 1643. Shivaji gave the name Prachandgad to this fort. It implies that it is a 'huge fort'. As, the name is given my Shivaji himself, we can imagine how huge this fort could be!

We have visited many forts of Maratha empire, but for the first time we saw such a difficult and huge fort. This fort is known to be the highest fort in the Pune district with more than four thousands of feet in height. At the age of 16, Shivaji won this fort and found many cannes of gold, which was used to prepare the fort for further operations.

Torna is nearly 42 kilometers far from Pune city. We went to Sinhgad road first, which is about 22 kilometers from Pune. Sinhgad is looking like a hot picnic spot nowadays! Torna is 22 kilometers from right of the Sinhgad. We have to go by Khanapur city. Torna fort is situated in Velhe taluka of Pune district. The road from Sinhgad to Torna is really adventurous and goes through valleys. It has taken more time to reach Torna than expected. We went in the rainy season and obviously worried about the same. After reaching the Pabe village on the way there are two turns: left one is for Rajgad and right one for Torna fort. These are 3 and 5 kilometers from this turn respectively. At the entrance of the Velhe, we saw a huge statue of Chhatrapati Shivaji. We needed to park the vehicle at the base of the fort itself. From the base, fort is nearly four-five kilometers ahead. In the monsoon, the atmosphere becomes very pleasant to see. It is required to cross two mountains to reach the main fort. When we started climbing the mountain, we did not knowing where to reach at the end? But, the road forced us to keep climbing. The peak of the fort was seen from any point of the whole mountain, which was attracting us to reach there. At the base, we saw a statement given by James Douglas: ‘If Sinhgad is cave of Lion then Torna is eagle’s nest’. This statement thoroughly described how Torna is! After reaching to the peak of First Mountain, we saw the view of Panshet dam. The valley outlook gave the birth to this awesome atmosphere. Due to the clouds over the bastion of the fort, the fortification was not seen from any point of the mountain. When we started climbing actual fort, it was a thrilling experience. We experienced the real fight with this Prachandgad. At one point, the force of wind was tremendous and on the both the side deep valleys were there. Generally, wind point on the mountains is situated on the top, but here it was not at the top! Rainy season made trekking of this fort most adventurous.

Final Mountain to the Torna

At one point, I had thought of returning to the base of the fort without climbing! Wind and rain had made this trek most thrilling for me ever. There were no railings till last 10 meters of the bastion of the fort. When we reached in the ‘cloud’, it was totally dim atmosphere everywhere. The base and village Velhe was vanished in the fog! At the top, monkeys were sat to give us a warm welcome for the entering amazing Torna fort. It was our bad luck(?) that it was not possible to visit every spot on the fort due to dark fog on the top. But, we satisfied that we completed the climbing of highest peak in our district. It is made only possible for us to visit Mengai devi and Toranjai temple on the fort. It took two hours to climb the fort. I still think, in this very less time, how did we manage to go there?

गूगल क्रोमबुक येतेय...

2011-06-07T02:33:00.000-07:00

गूगल म्हणजे इंटरनेट विश्वाचा बादशहाच मानला जातो. इंटरनेटवरील विविध प्रकारची अप्लिकेशन्स ही गूगलच्या नाविन्यपूर्ण संशोधनाचा उत्तम नमूनाच आहे. संगणक क्षेत्राला नवनव्या तंत्रज्ञानाशी ओळख करुन देण्यात गूगलचा हात कोणीच धरू शकत नाही. संगणक तंत्रज्ञानाला गूगलचा परिशस्पर्श झाल्यावर त्याचे सोने नक्कीच होते, हे त्यांनी आजवर सिद्ध करून दाखविले आहे.

येत्या १५ जूनला गूगल कंपनी संगणक विश्वातील नवा आविष्कार अर्थात ’क्रोमबुक’ घेऊन येत आहे. काही वर्षांपूर्वी गूगलने स्वत:चा "गूगल क्रोम" नावाचा इंटरनेट ब्राऊजर बाजारात आणला होता. त्याची लोकप्रियता वाढीस लागल्यावर त्यांनी ’क्रोम’ नावाच्या नव्या संगणक प्रणालीची अर्थात ऑपरेटिंग सिस्टीमची घोषणा केली होती. तीच घोषणा आज सत्यात उतरत आहे. दोन वर्षांपूर्वी संगणकाला आणखी दर्जेदार करण्यासाठी गूगलने पाऊल उचलले होते. त्याची फलनिष्पत्ती क्रोमबुकच्या रूपाने होत आहे.

सॅमसंग व एसर ह्या कंपन्यांच्या सहयोगाने गूगलने स्वत:ची ऑपरेटिंग सिस्टीम बनविली व नवा नोटबुक लॅपटॉप संगणक तयार केला आहे. संगणक क्षेत्रात नव्याने दाखल झालेल्या ’क्लाऊड कॉम्युटिंग’ तंत्राद्वारे तयार केलेला हा पहिलाच संगणक होय. संगणकातील इंटरनेट तंत्रज्ञानाला पूर्णपणे गृहित धरूनच बनविलेला हा संगणक आहे. गूगलने त्यांच्या अधिकृत ब्लॉगवर नमूद केल्याप्रमाणे ह्या नव्या संगणकाला बूट होण्यासाठी अर्थात चालू होण्यासाठी केवळ आठ सेकंदांचा कालावधी पुरेशा ठरणार आहे. इतक्या अल्प वेळात बूट होणारी ही पहिलीच ऑपरेटिंग सिस्टीम होय. शिवाय केवळ काही सेकंदांच्या कालावधीत आपले ई-मेल वाचणे ग्राहकाला शक्य होईल. संगणकावरील सर्व सॉफ्टवेयर्स ही ओपन सोर्स व फ्रीवेयर असून ती आपोआप अपडेट केली जातील. त्याकरिता दररोज ती तपासत बसण्याची गरज नाही. सर्वात महत्वाचे म्हणजे या संगणकात केला गेलेला ’क्लाऊड कॉम्युटिंग’ तंत्रज्ञानाचा वापर होय. ह्यात संगणकामधील सर्व माहिती गूगल आपल्या एका सेंट्रल सर्वरवर साठवून ठेवेल, जेणेकरून याकरिता संगणकाला वेगळ्या हार्ड डिस्कची गरजच भासणार नाही. म्हणजेच ’क्रोमबुकच्या’ मालकाला आपल्या माहितीसाठ्याविषयी काळजी करण्याचे काहीच कारण नाही. ती काळजी आता गूगलने घ्यायचे ठरविले आहे. याद्वारे संगणक वापरकर्ता आपली माहिती कोणत्याही क्रोमबुकवरून वापरू शकतो. त्याकरिता पोर्टेबल हार्ड डिस्क वा पेन ड्राईव्हची गरज नाही. हेच तंत्रज्ञान क्रोमबुकला लोकप्रिय करण्यासाठी पुरेशे ठरेल.

आज वापरात असलेल्या सर्व लॅपटॉपची बॅटरी साधारण तीन-चार तास पुरते व त्यानंतर ते पुन्हा चार्ज करावे लागतात. परंतु, क्रोमबुकला पूर्ण दिवसाचा विद्युत पुरवठा त्याच्या डीसी बॅटरीद्वारे आता मिळणार आहे. म्हणजेच एकदा बॅटरी चार्ज केली की ती दिवसातून पुन्हा चार्ज करण्याची आवश्यकता भासणार नाही, इतकी काळजी क्रोमबुकच्या बॅटरीने केलेली आहे. थ्रीजी व वाय-फाय सारख्या इंटरनेटसाठी लागणाऱ्या सुविधा क्रोमबुकमध्ये ’इन-बिल्ट’ अर्थात आधीपासूनच असणार आहेत. या तंत्राने संगणकावरून फोन लावण्याची सुविधा आता ग्राहकाला मिळेल. आपल्या माहितीच्या सुरक्षेसाठी गूगलने विशिष्ट ’मेनी लेयर सेक्युरेटी’चा योग्य वापर क्रोमबुकमध्ये केलेला आहे.

अनेक प्रकारच्या ओपन स्टॅण्डर्डसचा वापर केल्याने क्रोम या गूगलच्या मुख्य वेब ब्राऊजरला सर्व सुविधा प्रदान करण्यात आल्या आहेत. गूगलची सर्व ऍप्लिकेशन्स क्रोमद्वारे सहजच वापरता येऊ शकतील. जून १५, २०११ पासून अमेरिका, ब्रिटन, फ्रान्स, जर्मनी, नेदरलॅण्ड्स, ईटली या देशांत क्रोमबुक उपलब्ध केले जाणार आहे. शिवाय आगामी काळात इतर देशांतही ते लवकरच उपलब्ध होईल. बिज़नेस (व्यापार) व शिक्षण क्षेत्रात वेगळे तंत्रज्ञान वापरलेले क्रोमबुक गूगलद्वारे लवकरच उपलब्ध होतील. आज गूगल क्रोम ब्राऊजरचे १६ कोटी वापरकर्ते आहेत. त्या सर्वांना एकाच छत्राखाली जोडण्याचे गूगलचे उद्दीष्टही क्रोमबुकद्वारे साध्य केले जाईल.

आपल्या लॅपटॉपला ’रीप्लेसमेंट’ म्हणून गूगलच्या क्रोमबुककडे आज पाहिले जात आहे...

सैतानचा मनोरा अर्थात डेव्हिल्स टॉवर

2011-06-05T23:53:00.000-07:00

अमेरिकेमध्ये व्योमिंग प्रांतात क्रूक कंट्री येथे ’डेव्हिल्स टॉवर’ नावाची निसर्गनिर्मित वास्तू उभी आहे. दरवर्षी लाखो पर्यटक व गिर्यारोहकांचे लक्ष वेधून घेणारी ही वास्तू होय. शेजारच्या छायाचित्रात दाखविल्याप्रमाणे एका विशिष्ट प्रकारची रचना असणारा हा एक प्रकारचा डोंगरच आहे. परंतू, त्याच्या वैशिष्ट्यपूर्ण रचनेमुळे त्याला मनोरा अर्थात टॉवर म्हटले जाते. जमिनीपासून डेव्हिल्स टॉवर हा ३८६ मीटर्स उंच आहे तर समुद्रसपाटीपासून त्याची उंची तब्बल १५५८ मीटर्स इतकी आहे. २४ सप्टेंबर १९०६ मध्ये राष्ट्रपति रूझवेल्ट यांनी ही वास्तू राष्ट्रीय वारसा म्हणून घोषित केली होती. त्यामुळे दरवर्षी सुमारे चार लाख पर्यटक व गिर्यारोहक डेव्हिल्स टॉवरला भेट देतात व त्यातील जवळपास एक टक्का अर्थात चार हजार गिर्यारोहक हा मनोरा पारंपारिक पद्धतीने चढून पारही करित असतात.

व्योमिंग प्रांतात राहत असलेल्या अदिवासी जमातींना या पहाडाची सर्वप्रथम माहिती होती. युरोपियन अमेरिकेत येण्यापूर्वी अरापाहो, क्रो, चेचेन, कियोवा, लाकोटा, व शोशोन या जमाती या डेव्हिल्स टॉवरशी सांस्कृतिकदृष्ट्या जोडलेल्या होत्या. या जमातीतील लोकांनी या मनोऱ्याला आपाआपली वेगवेगळी नावे ठेवलेली होती. त्यात प्रामुख्याने चेचेन जमातीचे ’बियर्स लॉज’ हे नाव प्रसिद्ध आहे. सन १८७५ मध्ये या मनोऱ्याचे डेव्हिल्स टॉवर असे नामांतरण झाले. कर्नल रिचर्ड आयर्विंग डॉज यांनी ’बियर्स लॉज’ टॉवरला ’बॅड गॉड्स टॉवर’ असे ऐकले व बाह्य जगताला ह्या पर्वताच्या याच नावाची माहिती झाली. परंतू, कालांतराने हे नाव डेव्हिल्स टॉवर म्हणून ओळखले जाऊ लागले. सन २००५ मध्ये डेव्हिल्स टॉवरचे पुन्हा पूर्वीचे नाव नामकरण करण्यासाठी हालचाली झाल्या होत्या परंतू, अनेक वर्षे वापरले जाणारे नावच कायम ठेवण्यात आले.

हा मनोरा म्हणजे सर्वसाधारण डोंगरासारखा दिसत नाही. सरळ उभा असणाऱ्या मानवनिर्मित मनोऱ्याप्रमाणे याची रचना असल्या कारणाने आजही त्याच्या निसर्गनिर्मित उत्पत्तीबाबत एकमत झालेले नाही. आजुबाजुच्या खडकांवरून तरी तो ट्रायॅसिक काळातीलच आहे, हे अनुमान वैज्ञानिकांनी लावलेले आहे. बहुतांश सहमती हा मनोरा ज्वालामुखीतून तयार झाला आहे, यावरच आहे. परंतु, या अनुमानासही पुरेशे पुरावे मिळालेले नाहीत. अतिशय प्राचीन काळातील असल्याने त्याच्या निर्मीतीचा पेच अजुनही शास्त्रज्ञांना सोडवता आलेला नाही. शिवाय इथे राहत असलेल्या जमातींमध्ये अनेक समजुती व आख्यायिका डेव्हिल्स टॉवर बद्दल ऐकायला मिळतात.

कियोवा व लाकोटा जमातींच्या समजुतीनुसार एक वेगळी आख्यायिका सांगण्यात येते. सात मुली जंगलात खेळत असताना अचानक एका रानटी अस्वलाने त्यांच्यावर हल्ला चढविला. त्याच्यापासून वाचण्यासाठी ह्या मुली एका उंच पर्वतावर चढल्या. तरिही अस्वलाने त्यांना पाठलाग सोडला नाही. मुलींनी आपल्याला वाचवण्यासाठी ईश्वराकडे प्रार्थना केली तेव्हा देवाने ही पर्वत आणखी उंच केला तेव्हा अस्वलाने त्यांना पकडण्यासाठी पर्वतावर थेट चढाई सुरू केली. त्याच्याच पाऊलखुणांमुळे पर्वताचे आत्ताचे रूप पाहायला मिळते. अशी कियोटांची समजुत आहे.

अशाच एका आख्यायिकेत दोन मुले आपल्या गावापासून भरकटतात. तेव्हा जंगलात त्यांच्यावर माटो नावाच्या अवाढव्य अस्वलाची नजर पडते. मुले पळू लागतात व देवाचा धावा करतात. मग, त्यांचा देव ’वाकन टंका’ प्रसन्न होऊन मुलांच्या जमिनीचा पर्वत तयार करतो व त्यांना खूप उंचीवर नेतो. माटो मात्र त्यांना पर्वताच्या सर्व बाजुंनी चढून पकडायचा प्रयत्न करतो पण त्याला यश मिळत नाही. त्याच्या पाऊल खुणांनी मात्र पर्वतावर मोठेमोठे पट्टे तयार होतात.

याच आख्यायिकेवर आधारित एक पेंटिग सुद्धा तयार झालेली आहे.

उपयुक्त विचारधन

2011-05-31T23:40:00.000-07:00

फॉर्वर्डेड मेल्स मध्ये कधीकधी ज्ञानाची ओंजळ भरलेली असते. असाच एक फॉर्वर्डेड मेल मला आला होता. त्यात असलेले उपयुक्त विचारधन मी वाचकांसाठी उपलब्ध करून देत आहे. इंग्रजीतील ’Inspiring Thoughts’ मी मराठीत भाषांतरीत केले आहेत.

* राग ही अशी स्थिती आहे जिथे जीभ ही मेंदूपेक्षा वेगाने कार्य करते.
* तुम्ही तुमचा भूतकाळ बदलू शकत नाही पण भविष्याच्या चिंता सोडून वर्तमानावर राज्य मात्र करू शकता.
* देव नेहमी मनुष्याला त्याचे सर्वार्थ देत असतो फक्त निवड ही त्याच्यावर सोपवतो.
* सर्व मनुष्यजात ही एकाच भाषेत स्मितहास्य करते.
* प्रत्येकजण सुंदर असतो पण, प्रत्येकाला ते कळेलच असे नाही.
* प्रत्येकाला वाटतं की, आपल्यावर कोणीतरी प्रेम करावं, विशेषत: जेव्हा त्याची त्या प्रेमासाठी पात्रता नसते.
* तुमच्याजवळ असलेल्या प्रत्येक गोष्टीसाठी देवाला धन्यवाद द्या व तुमच्या गरजांसाठी देवावर विश्वास ठेवा.
* तुमच्या हृदयात जर भूतकाळातील यातना व भविष्यातील काळजी घर करून असतील तर वर्तमानासाठी तुमची झोळी रिकामी आहे, असे समजा.
* तुमची आजची निवड ही नक्कीच उद्यावर परिणामकारक ठरणार आहे.
* मनुष्य हा नेहमी बाह्य सौंदर्यावर खूष असतो. परंतू, देवाचे मात्र तसे नाही.
* हसण्यासाठी आपल्या आयुष्या थोडा वेळ राखून ठेवा. तुमच्या आत्म्याचे तेच संगीत होय.
* कडक शब्द हे कुणाचीही हाडे मोडू शकत नाहीत पण, हृदय मात्र तोडू शकतात.
* कठीण प्रसंगावर मात करण्यासाठी आपल्याला त्यातून जावेच लागते.
* प्रेम ही अशी गोष्ट आहे जी न तोडता अनेकांना देता येते.
* आनंद हा इतरांकडून वाढविता येतो पण तो इतरांवर अवलंबून नाही.
* दुसऱ्यावर एक मिनिट रागवल्याने तुम्ही ६० सेकंदांचा आनंद गमावता जो तुम्हाला परत मिळवता येत नाही.

Language and the grammar

2011-05-26T16:24:00.000-07:00

When man started using languages, it was a fluent process. He did not know the grammar of his own language. But, as the times passed he created the grammar and bounded the language by certain boundaries. Today, these boundaries are become a compulsion to understand any kind of language for mankind.

Today, when we start studying any language (for example: English), we used to study the alphabets and then the grammar of the language. We create the sentence according to the rules of it. We used to think in that way and then create our own sentences. This is found as most used technique of studying any kind of languages in world. I read some of the books on studying and learning any language. The writer has given the same sequence of studying it. I know this is a better way to study it because different languages contain different kind of grammatical rules. If we take example of English against any of the Indian language, we will find that the rules for creating the sentences and using the words as well as phrases are different in these. The rules used by English are totally different than that of any Indian language. So, here grammar will play most important role to study the language. But, in case of an Indian linguist studying another Indian language; the perception differs. For example, a person having mother tongue Hindi want to learn Marathi. He won’t need the concentrate on the grammatical rules because almost more than 90 percent rules of both the languages are same. This is because of originality of the languages. Both languages contain Sanskrit as their origins. Even Indo-Aryan and Dravidian languages have almost same rules in their grammar. So, while learning the languages we must not have to concentrate on the grammatical rules. One Indian can learn any other Indian language easily, only because of this reason. By research, it is found that almost 80 percent of the Indian population knows two Indian languages and they can speak both of these languages fluently. In this case, if we don’t concentrate much on grammar we can learn a language easily.

The first case is to understand that, how someone speak his own language? He / she don’t know the grammar of his mother tongue before speaking it. In the process of learning our mother tongue contains the process of hearing first. We used to hear the language from the birth. Then afterwards we start speaking it and then the process of writing and reading comes. Then why we follow the process of writing / reading first to learn a new language? This is a vital question in the process of learning a new language. Take example of a Marathi child who used to hear and speak only Marathi at his home. But, after watching Hindi channels and Hindi movies, he tries to speak in this language and accomplishes it comfortably. At this stage he doesn’t know the language of Hindi. But then also he used to manage this process. If we apply the same rule for other languages too then it will be manageable to make ourselves multi-lingual.

Just see the syllabus designed for English subject in non-English medium schools in India. They have also followed the same pattern to learn the language. But, does the teacher follows it? In order to learn the language hearing the first process. Then it comes to speaking and then writing or reading. At school level, this factor is ignored. We used to bind to the grammar and its rules for the new language. We used to think in our mother tongue then we translate it into English with the help of the grammar of it. Till tenth standard we used to think with the grammar only. But after that also we did not find ourselves perfect in the grammar of English. This is the tragedy. Instead of it, if we use to hear the language regularly, we will clear with the sentences of the English. I did not learn the English by hearing it only because I was also the part of this process. But, I experienced the actual process with the Spanish language. I know this is the best solution for learning a new language. Can anybody use it…???

रस्ते नसलेले गांव

2011-05-26T02:13:00.000-07:00

रस्ता हा विकासाचा पाया मानला जातो. परंतू, रस्ते नसतानाही विकसित झालेले गांव जगाच्या नकाशावर आहे. ’गिएथूर्न’ नावाचे रस्ते नसणारे गांव हॉलंड (नेदरलॅंण्ड्स) मध्ये असून तिथे प्रवास केवळ बोटींच्या साहय्याने केला जातो. हॉलंडच्या ओवरिसेल प्रांतात हे टुमदार गांव वसलेले आहे.
गिएथूर्नला "हॉलंडचे व्हेनिस" किंवा "उत्तरेकडचे व्हेनिस" म्हटले जाते. १९५८ मध्ये हे गांव सर्वप्रथम जगाच्या निदर्शनात आले. डच फिल्म निर्माता बर्ट हंस्त्रा याने "फॅनफेयर" नावाच्या चित्रपटात या गावाचे चित्रिकरण केले होते. त्यानंतर हे गांव डच नागरिकांसाठी आकर्षणाचे केंद्र बनले. त्याची प्रत्यक्षात स्थापना सन १२३० मध्ये करण्यात आली होती. १९७३ पर्यंत या गावाची वेगळी नगरपालिका होती. तदनंतर ते ब्रेडरविड या शहराचा भाग बनून गेले.
गिएथूर्नची काही मोहक छायाचित्रे इथे देत आहे.....

टोपण नावे

2011-05-25T03:04:00.001-07:00

किवी, कांगारू ही नावे ऐकलियेत का कधी? अर्थातच ऐकली असणार..... न्युझीलंड व ऑस्ट्रेलियाच्या खेळाडूंना मीडियावाले तसेच क्रिकेट समालोचक याच नावाने संबोधतात. अर्थात, यामागेही कारण आहेच. न्युझीलंडर्स किंवा ऑस्ट्रेलियन अशी मोठी नावे घेण्यापेक्षा किवी व कांगारू सोपे वाटते. केवळ याच दोन देशांच्या बाबतीत नाही तर अजुनही काही देशांच्या खेळाडूंना विविध नावाने संबोधले जाते.

किवी हा न्युझीलंडचा राष्ट्रीय पक्षी आहे. जगातील सर्वात छोटा व उडता न येणारा पक्षी म्हणजे किवी होय. हा केवळ न्युझीलंडमध्येच आढळतो. शिवाय शेजारच्या ऑस्ट्रेलियातही त्याचे वास्तव्य नाही. इतक्या दुर्मिळ पक्ष्याबद्दल न्युझीलंडर्सला अभिमान असणारच. त्यामुळेच त्यांना स्वत:ला किवी म्हणून घेण्यास अभिमान वाटतो. पहिल्या महायुद्धातील ऑस्ट्रेलिया व न्युझीलंड यांच्या एकत्रित सैन्यातील न्युझीलंडचे सैन्य संबोधण्यासाठी सर्वप्रथम किवी या नावाचा प्रयोग करण्यात आला. त्यानंतर हीच संज्ञा न्युझीलंडच्या नागरिकांना लागू पडली. १९१८ मध्ये प्रथमच ऑक्सफर्ड शब्दकोशात ’किवी’ म्हणजे ’न्युझीलंडचा नागरिक’ ही संज्ञा समाविष्ट करण्यात आली. पण, यात थोडासा फरक होता. “kiwi” म्हणजे ’किवी पक्षी’ तर “Kiwi” म्हणजे ’न्युझीलंडचा नागरिक’ होय. इथे दोन्ही शब्दातला k वेगळा आहे. न्युझीलंडच्या राष्ट्रीय चिन्हात आपल्याला किवी पक्षी दिसून येतो.

ऑस्ट्रेलियाचा विचार केल्यास कांगारू हे ऑस्ट्रेलियन अस्मितेचे व संस्कृतीचे प्रतिक मानले जाते. हाही प्राणी केवळ ऑस्ट्रेलियातच आढळून येतो. कांगारू म्हटले की केवळ ऑस्ट्रेलियाच डोळ्यासमोर येते. इतके हे नाते घट्ट आहे. कांगारूंची एक प्रजात ही न्यु गिनियामध्येही आढळून येते. परंतू, ऑस्ट्रेलियाच त्यांचे घर मानले जाते. ऑस्ट्रेलियाच्या राष्ट्रीय चिन्हात तसेच त्यांच्या चलनी नाणे व नोटांवरही कांगारूने आपले स्थान मिळावले आहे. या नात्यामुळेच सर्वच खेळातील ऑस्ट्रेलियन खेळाडूंना ’कांगारू’ म्हणून संबोधतात.

दक्षिण आफ्रिकेच्या खेळाडूंना ’प्रोटिया’ या नावाने संबोधले जाते. याची महिती कदाचित खूप कमी जणांना असेल. इंग्रजी वृत्तपत्रे व इंग्रजी माध्यमे या शब्दाचा बहुतांश वेळा प्रयोग करतात. शिवाय काही समालोचकही याच शब्दाचा वापर दक्षिण आफ्रिकन खेळाडूंना संबोधण्यासाठी करतात. प्रत्यक्षात ’प्रोटिया’ हे या देशाचे राष्ट्रीय फूल होय. अतिशय मोहक व सुंदर असे हे फूल आहे. प्रोटियाच्या प्रजातींपैकी ९२ टक्के फुले ही दक्षिण आफ्रिकेत आढळून येतात. शिवाय मादागास्कर व गोंडवानालॅण्ड भागातही ही फुले दिसून आली आहेत. सन १७३५ मध्ये कार्ल लिन्युस याने या फुलाला प्रोटिया हे नाव दिले होते. ग्रीक देवता “प्रोटियस” वरून हे नाव दिले गेले आहे.

वेस्ट इंडियन खेळाडूंबाबत थोडी वेगळी परिस्थिती आहे. वेस्ट इंडिजच्या खेळाडूंना विंडिज असेही म्हटले जाते. तसं पाहिलं तर वेस्ट इंडिज नावाचा कोणता सार्वभौम देश जगात अस्तित्वात नाही. क्रिकेट टीम तयार करण्यासाठी कॅरेबियन बेटांवरील काही देशांनी तयार केलेली ती एक फेडरेशन आहे. विशेष म्हणजे या फेडरेशनमध्ये मोठ्या प्रमाणात भारतीय वंशाचे खेळाडू खेळताना दिसतात. वेस्ट इंडिज मध्ये समाविष्ट असणाऱ्या ऍण्टिग्वा व बर्बुडा, बार्बाडोस, डोमिनिका, ग्रेनडा, गयाना, जमैका, सेंट किट्स व नेव्हिस, सेंट ल्युसिया, सेंट व्हिंसेंट, त्रिनिदाद व टोबॅगो या सर्वच देशांचा राष्ट्रीय खेळ हा क्रिकेट आहे. ब्रिटिशांनी क्रिकेट या कॅरेबियन बेटांवर नेल्यानंतर हा खेळ तिथे रूजला होता.

इटलीच्या खेळाडूंना व विशेषत: फुटबॉलपटूंना “आझ्झुरी” म्हणून संबोधले जाते. अझ्युयर (वा अझ्युरो) या शब्दावरून आझ्झुरी तयार झाला आहे. अझ्युयरचा अर्थ फिकट निळा अर्थात आकाशी रंग असा होतो. भारताप्रमाणेच इटलीचे सर्व संघ याच रंगाचा गणवेश परिधान करतात. यात फुटबॉल सोबतच रग्बी व आईस हॉकीचाही संघ शामील आहे. सन १९४६ पर्यंत इटलीवर राज्य करणाऱ्या सॅव्होईया साम्राज्याचा “आकाशी” हा अधिकृत रंग होता. याच कारणास्तव सर्वच खेळातील इटालियन संघ हे फिकट निळ्या रंगाचे गणवेश परिशान करतात व त्यांना “आझ्झुरी” म्हणूनच ओळखले जाते...!

आशियायी उपखंडातील भारतीय व बांग्लादेशी खेळाडू हे टायगर्स या नावानेही ओळखले जातात. परंतू, ही संज्ञा तितकिशी वापरली जात नाही. खराखुरा वाघ म्हणून जाणला जाणारा ’रॉयल बेंगाल टायगर’ हा भारत व बांग्लादेश या दोन्ही देशांचा राष्ट्रीय प्राणी असल्याने दोन्ही खेळाडूंना टायगर्स म्हटले जाते. हीच मात्रा श्रीलंकन लायन्सच्या बाबतीतहीलागू पडते. शिवाय लंकेच्या राष्ट्रीय झेंड्यातही या सिंहाने स्थान मिळवले आहे.

सजवून साज जशी

2011-05-16T23:41:00.000-07:00

अजय-अतुल ही संगीतकार जोडी म्हणजे मराठी चित्रपट सृष्टीला पडलेले एक दिव्यस्वप्न आहे. मागील वर्षी मराठी चित्रसृष्टीला जोगवा व नटरंग मधील उत्तमोत्तम गीते त्यानी दिली. शिवाय राष्ट्रीय पुरस्कारही प्रथमच मराठीला मिळवून दिला. यंदा त्यांनी एक नवा प्रयोग मराठीतच नव्हे तर भारतीय चित्रपट सृष्टीला यशस्वी करून दाखविलाय. संजय नार्वेकरच्या नुकत्याच प्रदर्शित झालेल्या ’आता गं बया’ या चित्रपटात एकाही वाद्याचा वापर न करता केवळ तोंडाच्या वाद्यांनी गीत त्यांनी तयार केले आहे. अतिशय अप्रतिम असे हे गीत आहे. त्याचे बोल इथे लिहित आहे. प्रत्यक्ष गीत मात्र चित्रपटात पाहता येईल. विशेष म्हणजे या चित्रपट गीताची नोंद लिम्का बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड मध्ये करण्यात आलेली आहे.

गायक: हरिहरन व महालक्ष्मी अय्यर.

सजवून साज जशी

रुणझुण सांज तशी, सजनी तू रंगबावरी

सरल वार सुखाची... रिमझिमे जशी

छेडी अलगूज जणू, श्वासातूनी आज कुणी

हरपून भान अशी, मिठी तुझीच तशी

सजना मी सांज सावरी...

नजर तुझी ही प्रिया वेड लावी,

भिरभिरते मी अशी भोवताली,

गोऱ्यागोऱ्या गालावरी आज लाज आली,

अवखळ डोळ्यात ह्या प्रीत गीत झाली,

अशी भूल जीवाला या पडते,

मखमल मनी उलगडते,

काळजाच्या काठावर हलते,

छेडी कुणी तार जशी...

हरपून भान अशी, मिठी तुझीच तशी

सजना मी सांज सावरी...

सरल वार सुखाची... रिमझिमे जशी

छेडी अलगूज जणू, श्वासातूनी आज कुणी

सजवून साज जशी

रुणझुण सांज तशी, सजनी तू रंगबावरी

दव हळवे मी धुके धुंद व्हावे,

बिलगुन राणी तुला पांघरावे,

विसरून थांग सावली तुझीच व्हावे,

अलगद वाटे रे तुझ्यात मी भिनावे,

तुझ्यासाठी अशी तळमळते...

तुझ्याभोवताली घुटमळते...

पुनवेच्या चांदासाठी झुरते... वेडीपिशी रात जशी,

सजवून साज जशी

रुणझुण सांज तशी, सजनी तू रंगबावरी

सरल वार सुखाची... रिमझिमे जशी

छेडी अलगूज जणू, श्वासातूनी आज कुणी

हरपून भान अशी, मिठी तुझीच तशी

सजना मी सांज सावरी...

हे गीत अजय अतुलने कसे तयार केले याबद्दल अजयने सांगितले आहे. तो व्हिडियो या लिंकवर पाहता येईल.

’मराठी’ लेखक

2011-05-16T22:42:00.001-07:00

मराठी भाषेमध्ये लिहिणारे अनेक मराठी व अमराठी लेखक आजवर अनेक होऊन गेले. प्रत्येक भाषेला स्वत:चे साहित्य असते. व साहित्य समृद्धीमुळेच भाषेची ओळख अधिक भक्कम होत असते. तंत्रज्ञानाचा विचार केला तर भारतीय भाषांमध्ये खूप कमी प्रमाणात लेखन केले गेले आहेत. कारण, आपल्या इथे इंग्रजी हीच तंत्रज्ञानाची अर्थात ज्ञानभाषा मानली जाते. तंत्रज्ञान विषयांवर इंग्रजी भाषेत लिहिणारे अनेक नामवंत भारतीय लेखक आहेत. शिवाय ’मॅक्ग्रा हील’, ’प्रेंण्टाईस हॉल’, ’विले’, स्प्रिंगर’, यासारख्या आंतरराष्ट्रीय नामांकित प्रकाशकांकडून अनेक भारतीय लेखकांची पुस्तके प्रसिद्ध झाली आहेत. भारतीय लेखकांच्या लिखानाचे वैशिष्ट्य म्हणजे भारतीय वाचकांना त्यांची भाषा व संकल्पना समजण्यास अवघड जात नाहीत व त्यांची भाषा ही सर्वसामान्य विद्यार्थ्यांस सोपीच वाटते.

अभियांत्रिकी शिक्षणामध्ये विविध विषयांची पुस्तके वाचताना मला अनेक मराठी लेखकांचीही पुस्तके वाचनात मिळाली. विशेष म्हणजे ही पुस्तके त्या विषयांसाठी ’टॉप प्रेफरन्स बुक्स’ म्हणून ओळखली जातात. यात मी सर्वप्रथम यशवंत कानेटकर यांचे नाव घेईन. भारतात जिथेजिथे ’सी प्रोग्रामिंग’ शिकविले जाते तिथे यशवंत कानेटकरांचे ’लेट अस सी’ वाचले जाते. ’सी प्रोग्रामिंग’ लॅंग्वेज शिकण्यासाठी ’बीपीबी’ प्रकाशनाने कानेटकरांचे हे पुस्तक प्रकाशित केले होते. या विषयावर भारतात सर्वात लोकप्रिय पुस्तक म्हणून या पुस्तकाने मान्यता मिळविली आहे. नुकतीच त्याची दहावी आवृत्ती प्रकाशित करण्यात आली. मी डिप्लोमाला शिकत असताना त्याची केवळ दुसरी आवृत्ती बाजारात आली होती. कालांतराने त्यात अनेक सुधारणा घडवून आणण्यात आल्या. माझ्यासारख्या अनेक जणांनी त्यांच्या ’सी प्रोग्रामिंग’ची बाराखडी या पुस्तकानेच सुरू केली आहे. सर्वात मोठी गोष्ट म्हणजे यशवंत कानेटकरांची ’सी प्रोग्रामिंग’ विषयावर सुमारे वीस पुस्तके प्रसिद्ध आहेत. एकाच विषयावरील विविध संकल्पनांवर इतकी पुस्तके लिहिणारे कानेटकर हे पहिलेच लेखक असतील. शिवाय सी++ विषयावरही त्यांची पुस्तके प्रकाशित आहेत. ’ऑब्जेक्ट ओरियन्टेड प्रोग्रामिंग’, ’डेटा स्ट्रक्चर्स’, ’कॉम्प्युटर ग्राफिक्स’, ’मायक्रोप्रोसेसर प्रोग्रामिंग’, ’विंडोज प्रोग्रामिंग’ ’सिस्टीम प्रोग्रामिंग’ या विषयांसाठी कानेटकरांची पुस्तके रेफरन्स बुक म्हणून वाचली जातात. गूगलच्या ’http://books.google.com या साईटवर त्यांची पुस्तके ऑनलाईन वाचता येतील.

“मायक्रोप्रोसेसर” हा विषय जेव्हा भारतीय विद्यापीठांच्या तसेच विविध तंत्रशिक्षण मंडळांच्या अभ्यासक्रमांत शिकवला जायला लागला तेव्हा 8085 ह्या प्रोसेसरचा अभ्यास ’मायक्रोप्रोसेसर’ विषयांत ठेवण्यात आला होता. ह्याच मायक्रोप्रोसेसरवर लिहिलेल्या सर्वात लोकप्रिय पुस्तकाचे लेखक आहेत रमेश गांवकर व त्या पुस्तकाचे नाव आहे ’मायक्रोप्रोसेसर आर्किटेक्चर प्रोग्रामिंग ऍण्ड अप्लिकेशन्स विथ 8085’. मायक्रोप्रोसेसर शिकण्यासाठी सर्वोत्तम पुस्तकांपैकीच हे एक पुस्तक. याशिवाय प्रा. गांवकर यांनी मायक्रोप्रोसेसर एम्बेडेड सिस्टिम्स व झेड 80 मायक्रोप्रोसेसर या विषयांवरही पुस्तके लिहिली आहेत. मायक्रोप्रोसेसरवर पुस्तके लिहिणारे अतुल गोडसे हेही उत्तम लेखकांपैकी एक. इंजिनियरिंगला दुसऱ्या वर्षाला शिकत असताना ’मायक्रोप्रोसेसर टेक्निक्स’ व तिसऱ्या वर्षाला ’मायक्रोप्रोसेसर बेस्ड सिस्टीम्स’ या विषयांसाठी त्यांची पुस्तके वाचण्याचा योग आला. 8086 व 80386 हे मायक्रोप्रोसेसर त्यांनी आपल्या पुस्तकांत अतिशय छान पद्धतीने समजावले आहेत. त्यांनी लिहिलेली पुस्तके आंतरराष्ट्रीय प्रकाशकांनी प्रकाशित नसली तरी ती मोठ्या प्रमाणात विद्यार्थ्यांकडून वाचली जातात. त्यांची भाषाही सर्वसामान्य वाचकांना समजेल अशीच आहे. उगाच फार टेक्निकल न लिहिता गर्भित ज्ञान त्यांनी या पुस्तकांतून दिले आहे. याव्यतिरिक्त ’कॉम्प्युटर ऑर्गनायझेशन’ व ’कॉम्युटर ग्राफिक्स’ या विषयांवरही त्यांनी पुस्तके लिहिली आहेत. ही पुस्तके ’टेक्निकल पब्लिकेशन’ने प्रकाशित केली आहेत.

अच्युत गोडबोले हे मराठीतील आणखी एक उत्कृष्ट लेखक होय. सर्वसामान्य मराठी वाचकाला अच्युत गोडबोले हे पहिल्यापासूनच परिचित आहेत. इंग्रजी भाषेतील ज्ञान मराठी भाषेत सादर करण्याचे काम अच्युत गोडबोले यांनी केले आहे. शिवाय त्यांनी ’टाटा मॅग्रा हील’ कडून पुस्तकेही प्रकाशित झालेली आहेत. स्वत: संगणक अभियंता नसतानाही त्यांनी लिहिलेली संगणक अभियांत्रिकीमधील पुस्तके ही विद्यार्थ्यांमध्ये लोकप्रिय आहेत. ’ऑपरेटिंग सिस्टीम’ हे त्यांनी लिहिलेले माझे एक आवडते पुस्तक होय. संगणक प्रणाली अर्थात ’ऑपरेटिंग सिस्टीम’ समजवून घेण्यासाठी हे एक उत्तम पुस्तक आहे. आजही हा विषय शिकवण्यासाठी गोडबोलेंचे पुस्तक टॉप प्रेफरन्स लिस्ट मध्ये येते. भारतीय लेखकाने फारशी किचकट भाषा न वापरता भारतीय पद्धतीने ’ऑपरेटिंग सिस्टीम’ समजावून सांगितली आहे. या पुस्तकाबरोबरच त्यांचे ’डेटा कम्युनिकेशन’ हे पुस्तकही ’टाटा मॅग्रा हील’ने प्रकाशित केले आहे. हे पुस्तक ’इलेक्ट्रॉनिक्स’ अभियांत्रिकी शाखांसाठी रेफरन्स बुक म्हणून वापरले जाते. गोडबोलेंच्या मराठी वाचनाबद्दल तर मराठी वाचकांना यापूर्वीच माहिती आहे.

अंतिम वर्ष संगणक व माहिती तंत्रज्ञान या अभियांत्रिकी शाखांना असलेल्या ’ऑब्जेक्ट ओरियन्टेड मॉडेलिंग ऍण्ड डिझाईन’ या विषयासाठी मी वाचलेले सर्वोत्तम पुस्तक हे अतूल कहाते यांनी लिहिलेले आहे. एक मराठी लेखक म्हणून मी त्यांनी नेहमी वृत्तपत्रांतून वाचत आलो आहे. परंतु, त्यांनी टेक्निकल पुस्तक प्रथमच वाचण्यास मिळाले. या पुस्तकाचे नाव आहे- ’ऑब्जेक्ट ओरियन्टेड ऍनालिसिस ऍण्ड डिजाईन’. याशिवाय कहाते यांनी अनेक टेक्निकल रेफरन्स बुक्स लिहिलेली आहेत. तसेच अच्युत गोडबोले यांच्या सोबत मराठी मध्येही त्यांचे लिखाण चालूच आहे.

’मॅनेजमेंट इन्फॉर्मेशन सिस्टीम’ हा विषय जेव्हा मी शिकवायला घेतला तेव्हा त्यासंबंधी मला विशेष माहिती नव्हती. अभ्यासक्रमानुसार जेम्स ओब्रायन या लेखकाचे पुस्तक रेफरन्स बुक म्हणून देण्यात आले होते. नेहमीप्रमाणे “फॉरेन ऑथर” असल्याने अर्थातच त्याची भाषा समजायला थोडी अबघडच होती. परंतु, वामन जावडेकर यांचे ’मॅनेजमेंट इन्फॉर्मेशन सिस्टीम- डिजिटल फर्म पर्स्पेक्टीव्ह’ हे पुस्तक जेव्हा वाचायला मिळाले तेव्हा या विषयाचा पाया मला समजला, तसेच केवळ थियरी विषय असूनही त्यात खऱ्या अर्थाने गोडी निर्माण झाली. त्यांनी लिहिलेले व टाटा मॅग्रा हीलने प्रकाशित केलेले हे पुस्तक उत्कृष्ट पुस्तकांपैकीच एक आहे. माहिती तंत्रज्ञान अभियंत्यांना ’मॅनेजमेंट इन्फॉर्मेशन सिस्टीम’ म्हणजे नेमके काय? याची माहिती हे पुस्तक देते. आणि अर्थातच भाषा ही समजायला अत्यंत सोपी आहे.

’मराठी लेखकांनी संगणक अभियांत्रिकी क्षेत्रात केवळ एवढीच पुस्तके लिहिलेली नाहीत. मी फक्त स्वत: वाचलेल्या पुस्तकांची माहिती इथे सादर केली. वाचकांना अधिक माहिती असल्यास त्यांनी इथे लिहावे...

Dealing with Management Information System

2011-05-16T03:33:00.000-07:00

When the term Management comes in any of the subject name it seems to be horrible in many senses from students’ point of view. The subject MIS i.e. Management Information System also falls in such categories. I came across the MIS first time when I was studying in engineering third year. I did not study this subject in engineering but I heard about this from my colleagues of Information Technology branch. We were knowing very little about this branch that time. They were having several theory and management oriented subject that time. MIS was also one of that. We were studying many complex subjects and in the same semester IT students were dealing with several simple subjects. I had heard that IT is having a simple theory subject named ‘Management Information System’. But, as this subject name was containing the term ‘Management’, I ignored the contents of this. We were only knowing that this is the core IT subject.

I joined as lecturer in IT branch after completion of my graduation. When the semester pattern was introduced to diploma in engineering, IT was introduced with MIS. I got chance to teach this subject first time in 2010, to the management branch. This was the first time; I came to know about MIS deeply. The syllabus of MBA was almost 40 percent different than that of engineering. The management students were having study of several software, hardware, network and communication technologies in the syllabus. As it was the need of this syllabus design. But, the actual focus of the syllabus was towards management activities in the IT Company. I used to study the subject and concepts in deep. Several concepts I found somewhat difficult to teach to management students. Because the terminologies that were required to use, were not familiar to the students. It was required to teach them again in simple manner. This has given me a good experience to differentiate the teaching between to management and to engineering students. It was a good lesson to me also. But, by this way I have been introduced to this subject in very well manner. I got the actual idea about the management concepts and its implementation in information technology industries.

Next year, I got chance to teach the same subject to IT engineering branch in third year. I did not intend to keep this as a special subject for me as I was already having microprocessor and microcontroller with me. I wanted to experience to teaching of management subject again. I wanted to improve my English speaking skills. I wanted to know more about the information technology branch and its internal management concepts. While teaching the MIS to engineering students, I found the difference between the management oriented MIS and engineering oriented MIS. The syllabus and contents of the subject I found more IT oriented. I got the reason of keeping this subject in the syllabus of university of Pune. Previous year, I used the book of James O’Brien to study. It was a nice book. Apart from it, I got the book of Waman Jawadekar from Tata McGraw Hill. Its language was very simple to understand. I used to refer several other books also. But, in comparison with Jawadekar’s book, these were not that much simple. So, for throughout teaching, I used to refer it.

While teaching the MIS, I came to know about various management terminologies used not only in IT but several other industries too. Actually, these were not the part of management syllabus. In my whole engineering, I studied only ‘Industrial Management’ as the management subject. This was total manufacturing industry oriented. But, while teaching I used to learn several novel concepts of engineering management. It is my habit to learn every concept in deep; I studied the MIS concepts also in the same fashion. I got a better idea to understand the management. One most important thing I analyzed is that, very few researches are done in several areas of Management Information System. So, there is more scope to research in this. Especially, e-commerce and its technologies, e-governance, SCM, Cyber laws etc. It was a very nice experience to search, research, learn, study and teach such concepts to students.

I have prepared the PowerPoint presentations to teach this subject. These PPTs are available at this link.

I know, every subject in engineering is interesting. Only we need to change the angle of looking at it.

बॉलर्सचे बकरे...

2011-05-12T10:25:00.000-07:00

क्रिकेट म्हणजे बॉल व बॅटचे युद्धच असते. या युद्धात बॉलर्स अर्थात गोलंदाज व बॅट्समन अर्थात फलंदाज हे योद्धे म्हणून गणले जातात. क्रिकेटच्या इतिहासात डोकावून पाहिले असता असे दिसून येते की, बऱ्याचदा फलंदाजांना काही विशिष्ट गोलंदाजांचे चेंडू नीट खेळून काढता येत नाहीत व अशाच गोलंदाजांना ते आपली विकेट बहाल करतात. तसेच गोलंदाजांनाही एखाद्या विशिष्ट फलंदाजाला चकविणारा चेंडू कसा टाकायचा व त्याची विकेट कशी घ्यायची, हे बरोबर ठावूक असते. अशाच काही फलंदाज-गोलंदाजांच्या जोड्या क्रिकेटच्या इतिहासात प्रसिद्ध होत्या व काही आजही आहेत. मागच्या दोन दशकांत प्रसिद्ध असणाऱ्या ह्या जोड्यांचा घेतलेला हा आढावा...

इंग्लंड व ऑस्ट्रेलियामध्ये होणारी प्रसिद्ध कसोटी मालिका म्हणजे ऍशेस होय. क्रिकेटच्या इतिहासात ह्या मालिकेला मोठे महत्व दिले जाते. एकेकाळी ही मालिका जिंकणारा संघ कसोटी क्रिकेटचा विश्वविजेता संघ मानला जायचा. ऍशेसमध्ये इंग्लिश व ऑस्ट्रेलियन गोलंदाज व फलंदाजांची रंगतदार लढत पाहायला मिळते. ऑस्ट्रेलियाच्या ग्लेन मॅकग्राथने बऱ्याचदा अनेक इंग्लिश फलंदाजांना जेरीस आणले होते. त्यातीलच एक म्हणजे इंग्लंडचा सलामीचा फलंदाज मायकेल आथर्टन होय. या दोघांची झुंज पाहायला वेगळीच मजा असायची. पण, या लढतींमध्ये बहुतांश वेळा मॅकग्राथची सरशी झालेली आहे. म्हणजेच तब्बल १९ वेळा मॅकग्राथने आथरटनला ऍशेसमध्ये बाद केले आहे. विशेष म्हणजे एखाद्या गोलंदाजाच्या नावावर असलेला हा विश्वविक्रम होय. ग्लेन मॅकग्राथच्या नावे असाही एक विश्वविक्रम आहे, याची माहिती बहुतेक कमी जणांना असेल. मॅकग्राथ-आथरटन प्रमाणेच आणखी एक प्रसिद्ध जोडी म्हणजे शेन वॉर्न व दक्षिण आफ्रिकेचा फलंदाज डॅरील कलिनन...!!! शेन वॉर्नने आपल्या करियरमध्ये अनेक फलंदाजांना त्रास दिला परंतु, कलिनन इतका त्रास त्याने कोणालाच दिला नसेल. शेन वॉर्नचा टॉप बकरा म्हणून कलिनन प्रसिद्ध आहे. विशेष म्हणजे वॉर्न खेळत असताना कलिननने ऑस्ट्रेलिया विरूद्ध एकही शतक ठोकलेले नाही...!!!

भारतीय बॉलर्सचा विचार केला तर एखाद्या फलंदाजाला बकरा बनविण्यात झहीर खान हा आघाडीवर आहे. दक्षिण आफ्रिकेच्या ग्रॅमी स्मिथला त्याने आंतराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये तब्बल १३ वेळा बाद केले आहे. विश्वचषकात या दोन देशांमध्ये झालेल्या साखळी सामन्यात झहीरने स्मिथला तेराव्यांदा बाद केले. दक्षिण आफ्रिकेचाच सलामीवीर ऍन्ड्र्यु हडसन हा भारताच्या जवागल श्रीनाथचा बकरा समजला जाई. श्रीनाथने त्याला सात वेळा बाद केले होते. २००१ मध्ये झालेल्या कसोटी सामन्यांत हरभजन सिंगने ऍडम गिलख्रिस्टला सलग चार वेळा १ व ० च्या धावसंख्येवर बाद केले होते. पारंपारिक प्रतिस्पर्धी म्हणून संबोधल्या जाणाऱ्या भारत-पाकिस्तानमध्ये मात्र बॉलर्सचे बकरे प्रसिद्ध झाले नाही. पण, १९९७ साली झालेल्या टोरॅन्टोमधील ’सहारा कप’ मध्ये सौरव गांगुलीने पकिस्तानच्या सलिम मलिकला सहा सामन्यांत पाच वेळा बाद केले होते. हा देखील एक विश्वविक्रमच आहे. सौरव गांगुलीच्या नावे गोलंदाजीचा असणारा हा एकमेव विक्रम होय. याच चषकामध्ये त्याने १६ पाकिस्तानी फलंदाजांना बाद केले होते. एखाद्या भारतीय गोलंदाजाची पाकविरूद्ध सर्वोत्तम गोलंदाजी सौरवने याच ठिकाणी केली होती. आजही हा भारतीय विक्रम अबाधित आहे.

आपल्या सचिनविषयी बोलायचं तर सर्वात जास्त वेगवेगळ्या गोलंदाजांकडून बाद होण्याचा विश्वविक्रम कदाचित सचिनच्या नावे जमा होईल. कारण, इतके सामने खेळुनही त्याला अजुन एकाही फलंदाजाने १० पेक्षा अधिक वेळा बाद केलेले नाही. सचिनला श्रीलंकेच्या चामिंडा वासने आठ वेळा बाद केले आहे.

याशिवाय अन्य फलंदाजांबद्दल कोणाला अधिक माहिती असल्यास कृपया सांगावे...

Try Scilab

2011-05-02T07:54:00.001-07:00

Last month, we organized the workshop on Scilab. When I heard about this first time, I did not get the exact idea about it. After visiting the website of “Scilab” it has made me much clear about the concept of Scilab. I think the world is rapidly moving towards the open source software. Scilab is also one of that type.

Scilab is an open source, cross-platform numerical computational package and a high-level, numerically oriented programming language. It can be used for signal processing, statistical analysis, image enhancement, fluid dynamics simulations, numerical optimization, and modeling and simulation of explicit and implicit dynamical systems. MATLAB code, which is similar in syntax, can be converted to Scilab. Scilab is one of several open source alternatives to MATLAB.

Scilab has been designed to be an open system where the user can define new data types and operations on these data types by using overloading.

A number of toolboxes are available with the system:

* 2-D and 3-D graphics, animation

* Linear algebra, sparse matrices

* Polynomials and rational functions

* Interpolation, approximation

* Simulation: ODE solver and DAE solver

* Xcos: a hybrid dynamic systems modeler and simulator

* Classic and robust control, LMI optimization

* Differentiable and non-differentiable optimization

* Signal processing

* Metanet: graphs and networks

* Parallel Scilab

* Statistics

* Interface with Computer Algebra: Maple package for Scilab code generation

* Interface with Fortran, Tcl/Tk, C, C++, Java, LabVIEW

* And a large number of contributions for various domains.

A large number of contributions can be downloaded from Scilab Web site.

Scilab has been built using a number of external libraries. It works on most Unix systems (including GNU/Linux) and Windows (9X/2000/XP/Vista). It comes with source code, on-line help and English user manuals.

Scilab also includes a free package called Xcos (based on Scicos) for modeling and simulation of explicit and implicit dynamical systems, including both continuous and discrete sub-systems. Xcos can be compared to Simulink from the MathWorks.

As the syntax of Scilab is similar to MATLAB, Scilab includes a source code translator for assisting the conversion of code from MATLAB to Scilab. Scilab is available free of cost under an open source license. Due to the free and open source nature of the software, some user contributions have been integrated into the main program.

Features:

* An average of 50 000 downloads per months,

* 6 new releases per year,

* 100 available external modules,

* More than 85 people contribute to the base code of Scilab,

* Scilab is available in 13 languages.

And also:

* A powerful ecosystem gathering 22 international Consortium members,

* An annual user conference - ScilabTec,

* An involvement in7 R&D projects,

* An engagement in providing Education with a dedicated module of Scilab,

* An engagement in about 20 open source projects.

IIT Bombay, Mumbai is supporting to organize the workshops on learning the Scilab. More information is available on Indian site of Scilab. They have also provided the spoken tutorials for learning this software. The language is very simple and understandable. It has ability to form a strong open source alternative to Matlab. So, why don’t you try it?

Download from here.