Tuesday, October 20, 2020

ट्रॅप्ड

एखाद्या इमारतीच्या ३५ व्या मजल्यावरील सदनिकेत तुम्ही अडकला आहात. पूर्ण इमारतीत तुमच्या शिवाय कोणीही राहत नाही. घरातील पाणी आणि वीज पूर्ण बंद आहे. आजूबाजूच्या इमारती अतिशय खुजा आहेत. त्यामुळे तुमचा आवाज तीथवर पोहोचत नाही. अशा वेळी तुमची काय अवस्था होईल व तिथून बाहेर पडण्यासाठी तुम्ही काय काय कराल? या प्रश्नांची उत्तर देणारा वेगळ्या धाटणीचा चित्रपट म्हणजे ट्रॅप्ड होय.
काही वर्षांपूर्वी दूर निर्जन बेटावर अडकलेल्या एका व्यक्तीची गोष्ट हॉलिवूडच्या "कास्ट अवे" या चित्रपटातून पाहिली होती. पण ट्रॅप्ड मात्र यापेक्षा वेगळा आहे. या चित्रपटात त्याला आजूबाजूची सर्व माणसं दिसतायेत. हजारो लोक त्याच्या दृष्टिक्षेपात आहेत. पण तरीही तो हतबल आहे. कारण त्यांना त्याचं अस्तित्व माहित नाहीये.
पृथ्वीवरील सर्व प्राण्यांमध्ये मनुष्यप्राणी हा सर्वात बुद्धिमान मानला जातो. त्याच्या मेंदूचा अतिशय हुशारीने उपयोग करून त्याने या जगावर हुकूमत मिळवली आहे. त्यामुळे तो कसेही करून आपल्या प्रयोगशील मेंदूचा वापर कसा करू शकेल? हे या चित्रपटातून दिसते. आपल्या आजूबाजूच्या वस्तूंचा वापर करून तो सुटका करण्याचा प्रयत्न करतो. घरातल्या उंदरांनाही तो घाबरतो. पण नंतर त्याच्यात धिटाई येते. अन्नावाचून तडफडत असताना शुद्ध शाकाहारी असणारा तो वेळप्रसंगी मांसाहारीही होतो. अतिशय संकटात असताना त्याच्या मदतीला योग्य वेळी निसर्गही धावून येतो. अनेक आठवडे संघर्ष केल्यानंतर तो स्वतः सहीसलामत स्वतःची सुटका करून घेतो. या कथानकाचा चित्रपट आहे...  ट्रॅप्ड.
सन २०१६ मध्ये प्रदर्शित झालेला व सर्व काही राजकुमार राव असलेला हा चित्रपट होय.


 

Monday, October 19, 2020

गर्द: डॉ. अनिल अवचट

सुशांत सिंग आत्महत्या प्रकरण सुरू झाल्यापासून प्रसारमाध्यमांद्वारे संबंधित बातम्यांचा भडीमार होतो आहे. शिवाय या प्रकरणाने अमली पदार्थांच्या दिशेने नवीन वळण घेतले व बॉलिवूडमधील ड्रग्ज प्रकरणे समोर येऊ लागली. चर्चा झडू लागल्या. त्यामुळे ड्रग्ज नक्की काय असते व त्याचे व्यसन कशाप्रकारे जडले जाते? याची उत्सुकता होती. यात पडलेल्या विविध प्रश्नांची उत्तरे शोधण्यासाठी "गर्द" या पुस्तकाची मोठी मदत झाली.

लोकांना सर्वसामान्यपणे दारूचे व्यसन असते. आपल्या आजूबाजूला आपण असे अनेक दारुडे, बेवडे पडलेले बघतो. त्यामुळे व्यसन म्हणजे काय? याची माहिती पहिल्यापासून होतीच. परंतु, गर्द अर्थात हेरोईन, ब्राउन शुगर सारख्या व्यसनांची व्याप्ती नक्की कशी आहे, याची माहिती अद्याप नव्हती. डॉ. अनिल अवचट लिखित गर्द या पुस्तकातून तपशीलवार सर्व माहिती पहिल्यांदाच समजली. डॉ. आनंद नाडकर्णी हे गर्द च्या रुग्णांवर उपचार करणारे डॉक्टर होय. त्यांच्या सहवासातून व अनुभवातून अनिल अवचट यांनी हे पुस्तक लिहिलेले आहे. ब्राऊन शुगरची नशा कशी असते, ती कशी जडते, त्याचे दुष्परिणाम कोणते व त्याची व्यसनाधीन व्यक्ती कशाप्रकारे वागते? अशा विविध प्रश्नांची उत्तरे सत्य घटनांद्वारे या पुस्तकांमध्ये लेखकाने मांडलेली आहेत. 



एक वेळ दारूचे व्यसन सोडता येईल, परंतु गर्दचे व्यसन सुटणे महाकठीण. तसं पाहिलं तर तो एक प्रकारचा रोगच आहे. म्हणून त्यावर पद्धतशीर उपचार करावे लागतात. केवळ शारीरिक नाही तर व्यसनाधीन व्यक्ती मानसिक आजारी होतो. स्वतःची इच्छा असेल तरीही त्याला बाहेर पडता येत नाही. व्यसन चालूच ठेवावे लागते व त्याकरिता पैसा लागत असतो. पैशासाठी खोटं बोललं जातं, चोऱ्या केल्या जातात व त्यातूनच गुन्हेगार जन्माला येतात. इतकी मोठी व्याप्ती या व्यसनाची आहे. पाश्चिमात्य देशांमध्ये हे व्यसन करणाऱ्या लोकांना प्रतिष्ठा प्राप्त आहे. परंतु, भारतीय संस्कृती वेगळी असल्यामुळे आपल्याकडे असं काही नाही. मध्यमवर्गीयांना हे व्यसन परवडणारे नाही. भारतीय उच्चभ्रू लोकांमध्येही मोठ्या प्रमाणात लोक गर्दच्या व्यसनाधीन आहेत. याची सर्व माहिती या पुस्तकामधून आपल्याला मिळते. याशिवाय ब्राऊन शुगर, हेरॉईन, गांजा, अफू यांचा नक्की काय परस्परसंबंध आहे, याची माहितीही लेखकाने पुस्तकामध्ये दिलेली आहे. व्यसनाच्या या बाबतीत डोळ्यात अंजन घालणारे असे हे पुस्तक होय.
(डॉ. अनिल अवचट हे मुळचे जुन्नरमधील ओतूरचे. त्यांचा आमच्या गावातील मधुकर कुलकर्णी यांच्याशी स्नेह होता. त्यांच्या श्रीविद्या प्रकाशनाने हे पुस्तक प्रकाशित केले आहे. त्यामुळे माझ्या गावाचा या पुस्तकातील उल्लेख सुखावणारा होता.)

Sunday, October 18, 2020

पावनखिंडीतून...

रणजित देसाई लिखित "पावनखिंड" या कादंबरीतील हा बाजीप्रभू देशपांडे आणि शिवाजी महाराज यांच्यातील एक संवाद. एखाद्या गोष्टीकडे पाहण्याची शिवाजी महाराजांची दृष्टी कशी होती? याची माहिती निश्चितच आपल्याला होते.

ते दृश्य पाहून राजे बाजींना म्हणाले,
'बाजी ! गनीम भारी पडला ! सिद्दी आता हलणार नाही. तो आपली वाट बघत राहणार !'
'कसली ?'
'शरणागतीची !' राजांनी सांगितले.
'वाट बघ, म्हणावं !' बाजी उसळले, 'वेळ आलीच, तर मारू किंवा मरू'
राजे हसले. ते म्हणाले,
'नाही, बाजी, असला अतिरेकी विचार आपल्याला परवडणार नाही. ते फक्त रजपूत करू जाणे ! मोठं संकट आलं की, वैतागानं प्राणाची बाजी लावायची आणि रणांगणी समर्पण करायचं. मागं बायका-मुलींनी जोहार करायचा. नावलौकिक फक्त मरणाचा. यश मात्र नेहमीच शत्रूच्या हाती !'

Saturday, October 17, 2020

रतशासन

दक्षिण भारतीय चित्रपटांमध्ये नाविन्य ठासून भरलेले आहे. अनेक चित्रपटांमधून लेखकाची व दिग्दर्शकाची मेहनत पदोपदी जाणवते. यात प्रकारातला तमिळ रहस्यपट म्हणजे "रतशासन" होय. मागील काही महिन्यांपासून विविध भाषांमधील अनेक रहस्यपट पाहिले. परंतु, हा चित्रपट मात्र थोडा वेगळ्या धाटणीचा आहे. शिवाय चित्रपटाची लांबी अडीच तासांची आहे. त्यामुळेच रहस्य आणि थरार दीर्घकाळापर्यंत ठासून भरल्याचे दिसते.
सन २०१८ मधील हा चित्रपट प्रेम कुमार यांनी दिग्दर्शित केला होता. अभिनेता विष्णू विशाल यात मुख्य भूमिकेमध्ये आहे. त्याची एक यशस्वी दिग्दर्शक होण्यासाठी धडपड चालू असते. एका सिरीयल किलरच्या गोष्टीवर त्याचं काम पूर्ण झालेलं असतं. परंतु कोणताही निर्माता त्याचा चित्रपट बनवण्यासाठी पुढे येत नाही. मग "दुर्दैवाने" तो पोलिसांची नोकरी स्वीकारतो. मागील काही वर्षांपासून आपल्या सीरियल किलरच्या स्टोरीवर काम केल्यामुळे त्याचा खूप मोठा अभ्यास यावर झालेला असतो. त्याचा फायदा शहरात घडत असलेल्या एका विचित्र खून शृंखलेचा माग काढण्यासाठी तो करतो. अशी या चित्रपटाची स्टोरी लाइन आहे. 

रहस्यपट म्हटलं की, त्यात अनेक गोष्टींचा बारकाईने विचार करावा लागतो. अनेक शक्यता तपासाव्या लागतात. या सर्वांचा लेखकाने अतिशय बारीक अभ्यास केल्याचे या चित्रपटातून दिसून येते. पदोपदी तयार होणारे प्रश्न आणि निर्माण होणारे रहस्य, पुढे काय होईल? या प्रश्नाचे उत्तर शोध घेण्यास भाग पाडते. छोट्यातील छोटे सुगावे लेखकाने खूप उत्तमरित्या जमवून आणलेले आहेत. खरं तर एखाद्या पोलीस अधिकाऱ्याने गुन्ह्याचा तपास कसा व कोणत्या दिशेने करायचा असतो, यासाठी मार्गदर्शन करणारा असाच हा चित्रपट आहे. कथेतील चढ-उतार, दिशा, सातत्य आणि वेग याला तोडच नाही. त्यामुळे रहस्य पटाचा विचार करत असल्यास हा चित्रपट नक्की आणि नक्की पहा.


Monday, September 28, 2020

वेगवान गोलंदाज

आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये सर्वात वेगवान गोलंदाज कोणता? या प्रश्नाचे उत्तर जवळपास सर्वांनाच माहित आहे. परंतु, युट्युबवर जाऊन 175 एमपीएच या नावाने एकदा सर्च करून बघा. श्रीलंकेचा वेगवान गोलंदाज मतिषा पथिराना याने मागील वर्षी कुमार विश्वचषकामध्ये भारताविरुद्ध 175 किलोमीटर प्रतितास वेगाचा चेंडूत टाकल्याचे व्हिडिओ तुम्हाला आढळून येतील. परंतु प्रत्यक्षात असे आहे का?
175 हा क्रिकेटमधला अविश्वसनीय वेग मानला जाईल. प्रत्यक्ष हा चेंडू पाहिला तर लक्षात येते की, काहीतरी गडबड आहे. खरं तर गडबड होतीच! त्यावेळी आयसीसीची स्पीडगन व्यवस्थित चालत नव्हती. त्यामुळे तिने 175 चा वेग दाखवला. अशी परिस्थिती सुमारे वीस वर्षापूर्वीही झाली होती. ज्यात पाकिस्तानच्या मोहम्मद सामी या गोलंदाजाचा वेग 163 इतका दाखवण्यात आला होता. याचेही व्हिडिओ युट्युबवर पाहता येतील. मोहम्मद सामीचा चेंडू सौरभ गांगुलीने सीमापार धाडला होता. तसा तो वेगवान होता. परंतु, 163 चा वेग गाठू शकेल, असे दिसत नाही. आयसीसीची स्पीडगन यापूर्वी बरेचदा अशीच बिघडलेली आहे. तरीही सर्वात वेगवान गोलंदाज कोणते? याचा खराखुरा आढावा आपण घेऊयात. मागच्या पंधरा वर्षांमध्ये शंभर मैलांचा अर्थात 160 किलोमीटर प्रतितास या वेगाचा पल्ला केवळ एकदाच एका गोलंदाजाने गाठलेला आहे. त्यापूर्वीची दहा वर्ष मात्र वेगवान गोलंदाजांनी क्रिकेट विश्वावर राज्य केले होते. त्यात प्रामुख्याने ऑस्ट्रेलिया व पाकिस्तानी गोलंदाजांचा समावेश होता. वेगवान गोलंदाजांचे वेग हेच सर्वात मोठे अस्त्र होते. त्याचा वापरही उत्तमरित्या मैदानावर केला गेला. परंतू, आजची परिस्थिती पाहिली तर ध्यानात येते की, गोलंदाजांना 150 चा वेगही मोठ्या मेहनतीने पार करता येतो. 


शोएब अख्तर आजवरचा सर्वात वेगवान गोलंदाज. या पाकिस्तानी गोलंदाजाने सन 2003 च्या विश्वचषकामध्ये इंग्लंड विरुद्ध 161.3 kmph चा वेग गाठला होता. हाच  आजवरचा सर्वात वेगवान चेंडू होय. इतर वेळेसही शोएब अख्तरचे बहुतांश चेंडू 150 च्यावर वेग गाठत असत. ऑस्ट्रेलियाचा ब्रेट ली हा दुसरा वेगवान गोलंदाज होय. वेस्ट इंडिज विरुद्ध खेळताना त्याने 161.1 चा वेग सन 2003 मध्येच गाठला होता. ऑस्ट्रेलियाचा शॉन टेट या गोलंदाजानेही 161 चा वेग इंग्लंड विरुद्ध पार केलेला आहे. चौथ्या क्रमांकावरील जेफ थॉमसन याचा विक्रम सुमारे पंचवीस वर्ष अबाधित होता. वेस्ट इंडिज विरुद्ध 1975 मध्ये खेळताना त्याने 160.6 चा वेग गाठला होता. पाचव्या क्रमांकावरही ऑस्ट्रेलियाचा मिचेल स्टार्क हा गोलंदाज येतो. 160 च्यावर गोलंदाजी केलेला तो पाचवा गोलंदाज होता. या पाच जणांव्यतिरिक्त आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये कुणीही आजवर 160 किलोमीटर प्रतितास किंवा 100 मैल प्रतितास टप्पा पार केलेला नाही!


Sunday, September 20, 2020

अशी ही बनवाबनवी आणि धुमधडाका

सचिन पिळगावकरचा "अशी ही बनवाबनवी" आणि महेश कोठारे यांचा "धुमधडाका" हे मराठी चित्रपट सृष्टीतील मैलाचा दगड ठरलेले चित्रपट होय. परंतु, दोन्ही चित्रपट विविध चित्रपटांचे रिमेक आहेत, याची खूप कमी जणांना माहिती असेल. धूमधडाका हा चित्रपटाच्या रिमेकच्या सिरीज मधला सर्वात शेवटचा चित्रपट होता. 1985 मध्ये तयार झालेला धुमधडाका हा मूळ तमिळ चित्रपट काढलिक्का नेरामिलाई या या चित्रपटाचा रिमेक होय. हा तमिळ पट 1964 मध्ये तयार झाला होता. त्याचा पहिला रिमेक तेलगु मध्ये 1965 मध्ये झाला. 1966 मध्ये तो हिंदीत "प्यार किये जा"  या नावाने तयार झाला होता. तर 1979 मध्ये या चित्रपटाचा कन्नडमध्ये रिमेक झाला आणि सर्वात शेवटी तो महेश कोठारे यांनी 1985 मध्ये मराठी मध्ये आणला!
सचिन पिळगावकर यांनीही हिंदीमधले अनेक चित्रपट मराठीमध्ये रिमेक केले आहेत. त्यातीलच "अशी ही बनवाबनवी" हाही एक चित्रपट होय. तो 1988 मध्ये रिलीज झाला होता. 1966 मधील ऋषिकेश मुखर्जी यांच्या "बिवी और मकान" या चित्रपटावर तो आधारित होता. त्याचा पुन्हा रिमेक 1991 मध्ये तेलगू भाषेत तर 2003 मध्ये कन्नड भाषेमध्ये करण्यात आला. 2009 मध्ये हिंदीत "पेयिंग गेस्ट" या नावाने, 2014 मध्ये पंजाबी मध्ये मिस्टर अँड मिसेस 420 तर 2017 मध्ये जिओ पगला या नावाने बंगालीत रिमेक झाला. अशा तऱ्हेने एक सुपर हिट स्टोरी भारताच्या विविध भाषांमध्ये पुन्हा पुन्हा तयार होत आलेली आहे.


 

Sunday, September 13, 2020

कोडिंग फॉर किड्स

आजच्या माहिती तंत्रज्ञान युगामध्ये प्रत्येकालाच संगणकाची माहिती असणे आवश्यक आहे. अनेक युरोपियन देशांमध्ये शालेय अभ्यासक्रमामध्येच विद्यार्थ्यांना संगणकीय प्रोग्रॅमिंगची माहिती होण्यासाठी संगणकीय भाषा शिकवल्या जातात. त्यामुळे संगणकाचा वापर कोडींग (coding) करण्यासाठी कसा करावा, हे विद्यार्थ्यांना शालेय जीवनातच समजते. भारत सरकारने देखील नवीन शिक्षण धोरणानुसार इयत्ता सहावी पासूनच शालेय अभ्यासक्रमामध्ये संगणकीय कोडींगचा समावेश केला आहे. ज्याद्वारे संगणकाचा वापर कसा करायचा असतो, हे विद्यार्थ्यांना अवगत होते. याकरिता वापरण्यात येणारी अत्याधुनिक संगणकीय भाषा म्हणजे *स्क्रॅच* (Scratch) होय. विद्यार्थ्यांना या संगणकीय भाषेद्वारे कोडिंग करता यावी, स्वतःचे संगणकीय प्रोग्रॅम लिहिता यावे, ॲनिमेशन तयार करता यावे तसेच विविध कॉम्प्युटर गेम बनवता यावे, याकरिता आम्ही *कोडींग फॉर किड्स* हा ऑनलाइन अभ्यासक्रम तयार केला आहे. विविध बहुराष्ट्रीय व भारतीय कंपन्या पालकांकडून मोठ्या फी आकारणी करून चालवत आहेत. आम्ही तो केवळ 999 रुपयांमध्ये ऑनलाइन उपलब्ध करून दिलेला आहे. याद्वारे विद्यार्थ्यांना संगणकीय कोडींगचे परिपूर्ण ज्ञान प्राप्त होण्यास मदत होईल.

अधिक माहितीसाठी संपर्क: 9960163010
वेबसाईट: https://mitu.co.in/coding-for-kids

Tuesday, September 1, 2020

शिलेदारांचे ईमान - अनंत तिबिले

मी सहसा ऐतिहासिक कादंबरी वाचत नाही. कादंबरीकार इतिहास अधिक रंजक पद्धतीने मांडत असल्याने तो चुकीचा मनात बसण्याची शक्यता असते. त्यामुळे अशी पुस्तके मी टाळतो. परंतु, काहीतरी वेगळं वाचावं यासाठी अनंत तिबिले यांची ही पहिलीच कादंबरी वाचून काढली. छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या एका अज्ञात मावळ्याच्या शौर्यावर व त्याच्या तत्कालीन जीवनावर आधारित असणारी ही कादंबरी होय. त्याचे नाव केदार. नाव तसं तत्कालीन परिस्थिती पाहता वेगळं वाटत असलं, तरी ते फारसं जाणवून येत नाही. कादंबरीचा नायक अर्थात जो स्वराज्याचा शिलेदार आहे, तो अनाथ आहे. पुढे छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या सैन्यात तो दाखल होतो व प्रतापगडची मोहीम, विशाळगडचा वेढा तसेच मिरजेचा वेढा अशा विविध प्रसंगांमध्ये आपले शौर्य दाखवतो. अशी एकंदरीत कादंबरीची पार्श्वभूमी आहे. शिवाय तिला प्रेमकहाणीचाही स्पर्श झालेला आहे. अनंत तिबिले यांनी सर्व प्रसंग विविध प्रकरणांमध्ये मांडलेले आहेत. प्रसंग जरी निरनिराळे असले तरी कथा कुठेही तुटत नाही. तिची रंजकता टिकून राहते. शिवकालामध्ये खरोखरच कित्येक मावळ्यांच्या जीवनात असे प्रसंग आले असावेत, याची जाणीव ही कादंबरी निश्चितच करून देते.