कोलंबिया विद्यापीठातील एका गणिताच्या वर्गात एक विद्यार्थी झोपून गेला आणि त्याच्या वर्गमित्रांच्या बोलण्याने जागा झाला. तास संपल्यावर त्याने पाहिले की प्राध्यापकांनी फळ्यावर दोन प्रश्न लिहिले आहेत. त्याने वाटले की हे गृहपाठ आहेत, म्हणून त्याने नंतर सोडवण्यासाठी ते आपल्या वहीत उतरवून घेतले.
जेव्हा त्याने पहिल्यांदा ते प्रश्न सोडवण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा त्याला ते खूप कठीण वाटले. तरीही, त्याने चिकाटी सोडली नाही. संदर्भ गोळा करण्यासाठी आणि अभ्यास करण्यासाठी ग्रंथालयात तासनतास घालवले. पूर्णवेळ तो त्या प्रश्नाच्या मागे लागला होता.
आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे पुढच्या दिवशी प्राध्यापकांनी गृहपाठाबद्दल वर्गात विचारले नाही. शेवटी उत्सुकतेपोटी विद्यार्थी उभा राहिला आणि म्हणाला, "सर, तुम्ही मागील तासाच्या असाइनमेंटबद्दल का विचारले नाही?"
प्राध्यापकांनी उत्तर दिले, "ते अनिवार्य नव्हते. मी फक्त गणिताच्या अशा समस्यांची उदाहरणे देत होतो, ज्यांची विज्ञानाने आणि शास्त्रज्ञांनी अजूनपर्यंत उकल केली नाही."
त्यांच्या या बोलण्याने विद्यार्थ्याला धक्का बसला. तो म्हणाला, "पण मी त्यापैकी प्रश्न एक चार पेपर्समध्ये सोडवला आहे!"
त्याने शोधलेल्या उपायाचे श्रेय शेवटी त्याला देण्यात आले आणि कोलंबिया विद्यापीठात त्याची नोंद करण्यात आली. या विषयावर त्याने लिहिलेले चार पेपर्स अजूनही संस्थेत प्रदर्शित केलेले आहेत.
विद्यार्थी तो प्रश्न सोडवू शकला, याचे मुख्य कारण म्हणजे त्याने प्राध्यापकांना "कोणीही उपाय शोधला नाही" असे म्हणताना ऐकले नव्हते. त्याऐवजी, त्याला विश्वास होता की ही सोडवण्यासारखी समस्या आहे आणि त्याने निराशेविना त्यावर काम केले, ज्यामुळे त्याला यश मिळाले.
ही गोष्ट एक शिकवण देते: जे तुम्हाला सांगतात की तुम्ही काहीतरी साध्य करू शकत नाही त्यांचे ऐकू नका, कारण आजकाल अनेक तरुण नकारात्मकता आणि शंकेने घेरलेले आहेत. काही लोक हेतुपुरस्सर अपयश आणि निराशेची बीजे पेरतात.
तुमच्यात तुमची ध्येये साध्य करण्याची, अडचणींवर मात करण्याची आणि तुमच्या आकांक्षा पूर्ण करण्याची शक्ती आहे. फक्त स्वतःवर विश्वास ठेवा आणि प्रयत्न करत राहा.
तो विद्यार्थी जॉर्ज डॅन्टझिग होता आणि तो प्रश्न मॅथ स्टॉक एक्सचेंजमधून आला होता.
"डॅन्टझिगने दाखवून दिले की, स्टुडंटच्या टी-टेस्टच्या संदर्भात, ज्याची पॉवर स्टँडर्ड डिव्हिएशनपासून स्वतंत्र असेल अशी हायपोथिसिस टेस्ट तयार करण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे एक नल टेस्ट वापरणे, ज्यामध्ये नेहमीच रिजेक्ट करण्याची किंवा रिजेक्ट करण्यात अयशस्वी होण्याची समान शक्यता असते, जी अर्थातच व्यावहारिक नाही!"
Tuesday, May 6, 2025
जॉर्ज डॅन्टझिग
Friday, May 2, 2025
फेसबुक
गोष्ट आहे 2004 सालची. अमेरिकेमध्ये हार्वर्ड नावाचं एक मोठं कॉलेज होतं. याच कॉलेजच्या एका विद्यार्थ्याच्या डोक्यात एक भन्नाट कल्पना आली. त्याचं नाव होतं मार्क झुकरबर्ग. मार्कला वाटलं, कॉलेजमधील सगळ्या मुला-मुलींना एकमेकांशी जोडता आलं तर किती छान होईल!
त्यावेळी इंटरनेट नवीन-नवीन होतं आणि लोकांचे ऑनलाइन मित्र वगैरे फार नव्हते. मार्कने रात्री-रात्री कोडिंग करायला सुरुवात केली. त्याला मदत केली त्याचे मित्र एडुआर्डो सॅव्हरिन, डस्टिन मॉस्कोविट्झ, अँड्र्यू मॅककॉलम आणि ख्रिस ह्यूजेस यांनी.
आणि मग आली ती तारीख - 4 फेब्रुवारी 2004. याच दिवशी जन्माला आलं 'द फेसबुक' (Thefacebook)! सुरुवातीला हे फक्त हार्वर्डच्या विद्यार्थ्यांसाठीच होतं. लोकांना आपापली माहिती, फोटो टाकायला आणि मित्रांना शोधायला हे खूप आवडलं. बघता बघता, अख्ख्या कॉलेजमध्ये 'द फेसबुक'ची हवा झाली!
हार्वर्डनंतर, मार्क आणि त्याच्या टीमने 'द फेसबुक'ला इतर मोठ्या कॉलेजमध्येही पोहोचवलं. स्टॅनफर्ड, कोलंबिया, येल... जिथे पाहावं तिथे 'द फेसबुक'चे चाहते वाढत होते.
उन्हाळ्याच्या सुट्ट्यांमध्ये, शॉन पार्कर नावाचा एक हुशार माणूस त्यांच्या टीममध्ये सामील झाला. त्याने फेसबुकला कॅलिफोर्नियामध्ये आणलं आणि खरं तर, याच वेळेपासून फेसबुकची खरी वाढ सुरू झाली. पीटर थियल नावाच्या एका मोठ्या माणसाने फेसबुकमध्ये पैसे गुंतवले आणि मग तर विचारूच नका!
2005 मध्ये, 'द' हे नाव काढून टाकण्यात आलं आणि नुसतं राहिलं फेसबुक (Facebook). याच वर्षी, हायस्कूलमधील मुलं-मुली सुद्धा फेसबुक वापरू शकले आणि लोकांना त्यांचे फोटो अपलोड करण्याची सोय मिळाली. आता फेसबुक फक्त कॉलेजच्या मुलांपुरता मर्यादित नव्हतं!
आणि मग आला 2006 चा सप्टेंबर महिना. हा फेसबुकच्या इतिहासातील एक महत्त्वाचा क्षण होता. कारण याच महिन्यात फेसबुक सगळ्यांसाठी खुलं झालं! म्हणजे, ज्याचं वय 13 वर्षांपेक्षा जास्त आहे आणि ज्याच्याकडे ईमेल आयडी आहे, तो फेसबुक वापरू शकत होता. याच वर्षी न्यूज फीड (News Feed) नावाचं एक नवीन फीचर आलं आणि लोकांनी फेसबुक वापरण्याची पद्धतच बदलून गेली. आता तुम्हाला तुमच्या मित्रांनी काय नवीन पोस्ट केलं आहे, हे एकाच ठिकाणी लगेच कळायचं!
2007 मध्ये, फेसबुकने पेजेस (Pages) सुरू केले. यामुळे कंपन्या आणि प्रसिद्ध लोकांना लोकांशी जोडणं सोपं झालं. याच वर्षी फेसबुकने मायस्पेस (MySpace) नावाच्या एका लोकप्रिय सोशल मीडिया साईटला मागे टाकलं आणि ते नंबर वन बनलं! फेसबुकने फेसबुक प्लॅटफॉर्म (Facebook Platform) सुद्धा सुरू केलं, ज्यामुळे इतर कंपन्यांना फेसबुकसाठी ॲप्स बनवता आले.
2009 मध्ये आलं ते जादूचं बटण - लाईक (Like)! आता तुम्हाला काही आवडलं तर फक्त एका क्लिकवर तुम्ही ते सांगू शकत होता. हे लाईक बटन फेसबुकचं एक महत्त्वाचं वैशिष्ट्य बनलं.
आणि मग आला 2012 चा तो मोठा दिवस, जेव्हा फेसबुक शेअर बाजारात उतरलं! हा एक खूप मोठा इव्हेंट होता आणि फेसबुकची किंमत खूप वाढली. याच वर्षी फेसबुकने इंस्टाग्राम (Instagram) नावाचं एक फोटो शेअरिंग ॲप विकत घेतलं.
पुढे, 2014 मध्ये फेसबुकने व्हॉट्सॲप (WhatsApp) आणि ओक्युलस व्हीआर (Oculus VR) सारख्या मोठ्या कंपन्यांना आपल्यात सामील करून घेतलं. व्हॉट्सॲपमुळे लोकांचं बोलणं आणखी सोपं झालं, तर ओक्युलसमुळे आभासी जगात फिरण्याचा अनुभव मिळाला.
आणि आता, 2021 मध्ये, फेसबुकने आपलं नाव बदलून मेटा (Meta) ठेवलं आहे. आता फेसबुकचा उद्देश फक्त सोशल मीडिया नाही, तर एक मेटाव्हर्स (Metaverse) नावाचं आभासी जग तयार करणं आहे, जिथे लोक आणखी वेगळ्या प्रकारे एकमेकांशी जोडले जातील आणि नवनवीन अनुभव घेतील.
तर ही होती फेसबुकच्या एका कॉलेजच्या रूममधून एका मोठ्या जागतिक कंपनी बनण्यापर्यंतची मजेदार गोष्ट! फेसबुकने खरंच जगाला एकत्र आणण्यात खूप मोठी भूमिका बजावली आहे, नाही का?
--- तुषार भ. कुटे.
Thursday, May 1, 2025
अमेरिकी शिक्षणातही आता एआय!
शिक्षण क्षेत्रात भविष्याच्या दृष्टीने एक मोठे पाऊल उचलत, 🇺🇸 अध्यक्ष ट्रम्प यांनी एक कार्यकारी आदेशावर स्वाक्षरी केली आहे, ज्याद्वारे AI (आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स) शिक्षण आता अमेरिकेतील शाळांमध्ये — अगदी बालवर्ग (किंडरगार्टन) पासूनच — समाविष्ट होणार आहे! 🤖✏️
भविष्यातील AI-आधारित जगात यशस्वी होण्यासाठी लहान वयातच विद्यार्थ्यांमध्ये आवश्यक कौशल्ये विकसित करणे, हा यामागचा उद्देश आहे. 🌎📚
कोडिंगच्या मूलभूत संकल्पनांपासून ते AI आपल्या दैनंदिन जीवनावर कसा परिणाम करतो हे समजावून देण्यापर्यंत, या उपक्रमाचा उद्देश पुढील पिढीतील नेतृत्व करणारे आणि नवोन्मेषक घडवणे हा आहे. 🚀✨
ही एक साहसी आणि दूरदृष्टीपूर्ण योजना असून, अमेरिका तंत्रज्ञान आणि शिक्षण क्षेत्रात जागतिक आघाडीवर राहावी, यासाठीचा एक निर्णायक टप्पा आहे! 🎓🇺🇸
Wednesday, April 23, 2025
प्राथमिक शिक्षण - चीन आणि भारत
तंत्रज्ञान क्षेत्रामध्ये आघाडीवर असणाऱ्या चीनने आता प्राथमिक शिक्षणामध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्ता अर्थात आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सच्या अभ्यासक्रमाचा समावेश केलेला आहे. बालवयातच चिनी विद्यार्थ्यांना मातृभाषेतून एआयचे धडे मिळणार आहेत. हे एक क्रांतिकारी पाऊल मानायला हवे. आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे भारतीय शिक्षणव्यवस्थांनी देखील यामधून बोध घेणे आवश्यक आहे. मागच्या आठवड्यामध्ये महाराष्ट्रातील विद्यार्थ्यांना प्राथमिक शिक्षणात हिंदीसारख्या अनावश्यक विषयाची सक्ती करण्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या शिक्षण खात्याने ठरविले होते. शिक्षणामध्ये बदल घडवित असताना नक्की कोणत्या गोष्टींचा अंतर्भाव करणे आवश्यक आहे, या प्रश्नाचे उत्तर अजूनही आपल्या राज्यकर्त्यांना सापडत नाही, हे दुर्दैव. निवडून आल्यानंतर स्वतःचा राजकीय अजेंडा शिक्षणाच्या माध्यमातून राबविण्यातच आपले राज्यकर्ते मग्न झालेले दिसतात. भारताला तंत्रज्ञान क्षेत्रामध्ये अधिक वेगाने प्रगती करण्यासाठी कोणत्या गोष्टींची आवश्यकता आहे? या प्रश्नाचे उत्तर शिक्षण तज्ञांचा सल्ला घेऊन शोधायला हवे. चीनसारखा देश आपल्या विद्यार्थ्यांना लहान वयापासूनच तंत्रज्ञानाचे धडे द्यायला सज्ज झालेला आहे. आणि आपण मात्र अनावश्यक विषयांचा बोजा विद्यार्थ्यांवर लादत आहोत. ही दुर्दैवाची गोष्ट आहे. अजूनही आपल्या शिक्षण व्यवस्थेमध्ये अमुलाग्र बदल घडविणे गरजेचे वाटते. निदान यासाठी तरी भारतातील नाही किमान बाहेरील शिक्षण तज्ञांची मदत घेतली तरी पुरे.
--- तुषार भ. कुटे
#तंत्रज्ञान #एआय #मराठी #शिक्षण #हिंदी_सक्ती #महाराष्ट्र
Thursday, April 17, 2025
महाराष्ट्रात आता हिंदी सक्ती
महाराष्ट्राच्या सर्व शाळांमध्ये आता पहिलीपासून प्रामुख्याने उत्तर भारतामध्ये बोलल्या जाणाऱ्या “हिंदी” या भाषेचा समावेश केला जाणार आहे. अर्थात महाराष्ट्रातील सर्व मुलांना आता हिंदी शिकणे सक्तीचे होणार आहे. याविषयी विविध स्तरातील लोकांकडून नकारात्मक आणि सकारात्मक प्रतिक्रियादेखील ऐकायला मिळाल्या. खरंतर या निर्णयामागची छुपी आणि खरीखुरी पार्श्वभूमी लक्षात घेणे अत्यंत गरजेचे आहे.
स्वातंत्र्यानंतरच्या ७८ वर्षांमध्ये ९०% पेक्षा अधिक पंतप्रधान हे उत्तर भारतीय राज्यांमधून आलेले आहेत. शिवाय लोकसंख्येचा आधार घेतला तर त्यांचीच भाषा बोलणारी जवळपास ४० टक्के लोकं भारतामध्ये आहेत. याच कारणास्तव त्यांच्या हिंदी भाषेला ‘राष्ट्रभाषा’ म्हणून सातत्याने प्रोत्साहन दिले गेले. घटनेमध्ये आपल्या देशाला कोणतीही राष्ट्रभाषा नाही. तरीदेखील संघराज्याची राजभाषा म्हणून इंग्रजीबरोबर हिंदी भाषेला देखील स्वीकारले गेले. कालांतराने जवळपास प्रत्येक हिंदीधार्जिण्या सरकारांनी हिंदीला अप्रत्यक्षपणे राष्ट्रभाषा म्हणून पुढे आणले. उत्तरेकडील राज्ये वगळता अन्य राज्यांमध्ये त्रिभाषासुत्रीचा अवलंब केला गेला. हिंदी ही राष्ट्रभाषा आहे म्हणून ती सर्वांनी स्वीकारायला हवी, तसेच सर्वांना बोलता देखील यायला हवी असा छुपा अजेंडा घेऊन राज्यकर्ते देशभर हिंदीचा प्रसार करत गेले. आजही महाराष्ट्रातील बहुतांश लोकांमध्ये हाच गैरसमज आहे की, हिंदी ही देशाची राष्ट्रभाषा आहे. मागील ७८ वर्षांचे हे फलित आहे, असेच म्हणावे लागेल. दक्षिणेकडच्या राज्यांनी विशेषतः तामिळनाडू आणि केरळ यांनी हिंदीला सरळ सरळ धुडकावून लावले. त्यांनी स्वतःची राज्यभाषा आणि इंग्रजी याच दोन भाषांना प्राधान्य दिले. हिंदी येत नसली तरी त्याचा काहीच परिणाम राज्यांच्या प्रगतीवर झाला नाही. याउलट आज उत्तर भारतातील राज्ये आणि दक्षिण भारतातील राज्ये यांचा तुलनात्मक अभ्यास केला तर आपल्याला लक्षात येईल की, दक्षिण भारतीय राज्यांचा भारताच्या प्रगतीमध्ये सर्वाधिक वाटा आहे. ही राज्ये हिंदी बोलत नाहीत, याचा कदाचित मत्सर उत्तर भारतीय राज्यकर्त्यांमध्ये तयार झालेला असावा. महाराष्ट्राने मात्र अतिशय सहजपणे त्रिभाषासूत्रे अवलंबली. इथल्या लोकांना हिंदी शिकायला लावली. आजही बहुतांश मराठे याच गैरसमजात आहेत की हिंदी ही राष्ट्रभाषा आहे. हा गैरसमज दूर करण्यासाठी अजूनही बरेच प्रयत्न करावे लागतील, असे दिसते.
मराठी लोकांना हिंदी बोलता आणि समजता येत असल्याने शिवाय प्रगतीच्या दृष्टीने भारतातील पहिले राज्य असल्याने बहुतांश उत्तर भारतीयांचा कामासाठी आणि शिक्षणासाठी प्राधान्यक्रम नेहमीच महाराष्ट्राला राहिलेला आहे. मराठी माणूस सहजपणे हिंदीत बोलतो. आपल्या भाषेला तो कधीच प्राथमिकता देत नाही. या अनुभवावरून हळूहळू उत्तर भारतीय लोक मराठ्यांना दुय्यम दर्जाचे वागवू लागले. आज त्यांची संख्या महाराष्ट्रात १० टक्क्यांपेक्षा अधिक झालेली आहे. महाराष्ट्रात मराठी महत्त्वाची नाही तर हिंदीच महत्वाची आहे असं हळूहळू उत्तर भारतीयांनी मराठी लोकांच्या मनात ठसवायला सुरुवात केली. परंतु सुदैवाने का होईना मराठी लोक शहाणे व्हायला लागलेले आहेत. मागच्या वर्षा दोन वर्षांमधील आपल्या शहरांमधील काही घटनांचा आढावा घेतला तर लक्षात येईल की बहुतांश ठिकाणी बाहेरून विशेषत: उत्तर भारतातून आलेले उपरे लोक मराठी बोलायला सरळ नकार देत आहेत आणि इथल्या स्थानिकांवर हिंदी बोलण्यासाठी सक्ती करत आहेत. विशेष म्हणजे यावर महाराष्ट्रातील एखादा पक्ष वगळला तर कोणीही प्रतिक्रिया देत नाही. अर्थात यामागे सहजपणे वाकणारा मराठी माणूस आणि दहा टक्क्यांची बिगर मराठी मते आहेत, हे वेगळे सांगायला नको. उत्तर भारतीयांच्या अरेरावीला मराठी माणूस देखील आता प्रतिकार करू लागलेला आहे. समाजमाध्यमांद्वारे अशा घटना वेगाने संपूर्ण मराठी प्रदेशात समजतात. यातून एक प्रकारची जनजागृती देखील होते. अर्थात याच कारणास्तव हिंदीला राष्ट्रभाषा करण्याच्या प्रक्रियेला खीळ बसल्याची दिसते. कदाचित यामुळेच गोबरपट्ट्यातील या भाषेचा जर थेट अभ्यासक्रमातच प्रवेश केला तर येणाऱ्या पिढीकडून होणारा विरोध मावळू शकेल, असे राज्यकर्त्यांना वाटत असावे. इंग्रजी माध्यमाच्या म्हणून नावारूपास आलेल्या आणि हिंदीतून शिकवणाऱ्या सीबीएसई शाळांमधील मराठीसक्ती डावलून आता मराठी शाळांमध्ये हिंदीसक्तीची प्रक्रिया का सुरू केलेली आहे? या प्रश्नाचे उत्तर सद्सद्विवेकबुद्धीने शोधणे महत्वाचे आहे.
मागील काही वर्षांपासून महाराष्ट्रामध्ये कुत्र्याच्या छत्रीप्रमाणे इंग्रजी माध्यमाच्या आणि विशेषतः सीबीएसई बोर्डाच्या शाळा वाढलेल्या दिसतात. या सर्व शाळांमध्ये ‘राष्ट्रभाषा’ म्हणून हिंदीचा प्रचार आणि प्रसार केला जातो. इंग्रजीपेक्षा हिंदी बोलण्यामध्ये येथे शिकणारी मुले वाकबगार असतात. त्यांना मराठी भाषेचे विशेष काही वाटत नाही. एका अर्थाने आपल्या मायभाषेला ते दुय्यम दर्जा देतात. ९९ टक्के पेक्षा अधिक मुलांना मराठीपेक्षा हिंदी भाषाच जवळची वाटते. अर्थात यातून एक गोष्ट लक्षात येते की अभ्यासक्रमात हिंदी भाषा असेल तर येणारी पिढी ती लवकर आत्मसात करते. स्थानिक भाषेला देखील दुय्यम दर्जा प्राप्त होतो. आणि आपली भाषा इतरांवर लादण्याचा मार्ग देखील मोकळा होतो. हाच मार्ग सध्या सरकारने अवलंबलेला दिसतो. यात दुमत असण्याचे कारण नाही. नवीन शैक्षणिक धोरणाचे नाव पुढे करून पहिलीपासून त्रिभाषासुत्री सुरू करण्याचे सांगितले गेले. याच नवीन शैक्षणिक धोरणामध्ये मातृभाषेतून प्राथमिक शिक्षण देण्याची योजना होती परंतु याकडे सरळ सरळ दुर्लक्ष करण्यात आले. म्हणजेच आपल्या सोयीनुसार दुटप्पी भूमिका घेण्याचे धोरण राज्यकर्त्यांचे आहे, असेच दिसून येते .
महाराष्ट्रातील लोकांना हिंदी येवो अथवा ना येवो याने काहीही फरक पडत नाही. परंतु इंग्रजी मात्र महत्त्वाची आहे, यात दुमत नाही. तरीदेखील हिंदीची सक्ती का? हा महत्त्वाचा प्रश्न पडतो. उत्तर भारतातील ४०% लोकांना महाराष्ट्र व इतर दक्षिण भारतीय राज्यांमध्ये सहजपणे फिरता यावे, रोजगार उपलब्ध व्हावा अर्थात एक प्रकारे त्यांना लुबाडता यावे, म्हणून ही सक्ती केली जात नाही ना? हाही प्रश्न पडतो. हिंदी सारखा अनावश्यक विषय अभ्यासक्रमामध्ये घालून मुलांच्या मेंदूवरील ओझे वाढविण्यात काय अर्थ आहे? त्यापेक्षा आधुनिक काळात आवश्यक असलेले संगणक ज्ञान किंवा संगणकीय भाषा जर मुलांना शिकवली तर निदान त्याचा उपयोग ते आपल्या करिअरच्या दृष्टिकोनातून करू शकतील. हिंदी शिकल्यानंतर कोणता मराठी मुलगा पटना, लखनौ, कानपुर, भोपाळ, रांची सारख्या “अतिप्रगत” शहरांमध्ये नोकरी शोधत वणवण फिरणार आहे?
ज्यांची पैदास जास्त त्यांची राष्ट्रभाषा, हे जर सूत्र वापरले तर कोंबडीला राष्ट्रीय पक्षी आणि कुत्र्याला राष्ट्रीय प्राण्याचा दर्जा लगेचच देऊन टाकायला हवा. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे हिंदीचा आणि हिंदुत्वाचा देखील काहीही संबंध नाही. भारत देशातील एकूण हिंदूंपैकी जवळपास ३० टक्के हिंदूंची मातृभाषा हिंदी आहे. अर्थात ७० टक्के लोक बिगरहिंदी भाषा बोलतात!
एकंदरीत स्वतःचा छुपा अजेंडा पसरवण्यासाठी दख्खन परिसरातील संस्कृती नष्ट करण्यासाठी उत्तरेतील राज्यकर्त्यांचा कुटील डाव सातत्याने मराठी माणसांवर टाकला जात आहे. तो मराठ्यांनी योग्य वेळी समजून घ्यायला हवा. अन्यथा आपली पुढची पिढी मराठी भाषा विसरून ‘हमरे को तुमरे को’ त्या भाषेमध्ये संवाद साधताना दिसेल, यात शंका नाही.
— तुषार भ. कुटे.
Monday, April 14, 2025
व्हॉयेजर-१
सध्या पृथ्वीवरून व्हॉयेजर-१ या यानापर्यंत पर्यंत सिग्नल पोहोचायला २३ तास आणि ९ मिनिटे लागतात — आणि तितकाच वेळ परत सिग्नल यायला लागतो. इतक्या लांब हे यान पोहोचले आहे!
जानेवारी २०२७ पर्यंत व्हॉयेजर-१ सूर्यापासून एक प्रकाश दिवस अंतरावर असेल — म्हणजे सुमारे २५.९ अब्ज किलोमीटर! त्या दिवशी हे यान प्रक्षेपित करून ५० वर्षे पूर्ण होतील!
व्हॉयेजर-१ अजूनही कार्यरत राहू शकते, पण त्याचे उर्जास्रोत हळूहळू कमी होत असल्यामुळे काही उपकरणं बंद देखील करावी लागू शकतात.
थोडक्यात सांगायचं झालं तर...
आपल्यापासून सूर्यानंतरचा सर्वात जवळचा तारा 'प्रॉक्सिमो सेंचुरी' हा त्याच्या अजूनही ४.२४ प्रकाशवर्ष दूर आहे! व्हॉयेजर-१ च्या सध्याच्या वेगाने तिथे पोहोचायला सुमारे ७४,००० वर्षं लागतील!
हे केवळ अविश्वसनीय आहे! १९७७ मध्ये सोडलं गेलेलं हे छोटं यान अजूनही इतिहास घडवत आहे. ✨
#Voyager1 #NASA #SpaceExploration #DeepSpace #Milestones #Interstellar
Sunday, April 6, 2025
पॉइंट नीमो
पॅसिफिक महासागरातील "पॉइंट नीमो" हे पृथ्वीवरील सर्वात दुर्गम स्थळ आहे — जे अंटार्क्टिकाहून २,६८७ किमी अंतरावर स्थित आहे. १९९२ मध्ये शोधले गेलेले हे स्थळ इतकं दुर्गम आहे की, आंतरराष्ट्रीय अंतराळ स्थानकावर असलेले अंतराळवीर, जे पृथ्वीपासून ४१७ किमी उंचीवर कक्षेत फिरत असतात... ते येथे असलेले सर्वात जवळचे शेजारी असतात!
"अंतराळयान स्मशानभूमी" म्हणून ओळखले जाणारे हे स्थान आहे. इथे निरुपयोगी उपग्रह आणि अंतराळ कचरा सुरक्षितपणे महासागरात फेकला जातो. १९९७ मध्ये शोधलेल्या गूढ "ब्लूप" ध्वनीसाठी देखील हे प्रसिद्ध आहे. ह्या ध्वनीला समुद्राखालील हिमनगांच्या हालचालींशी जोडले गेले आहे.
सारांश... आपली पृथ्वी किती विशाल आणि गूढ आहे. 🌍💙
असुर
समाजमाध्यमांवर विविध पानांवर असुर या वेबसिरीजबद्दल माहिती ऐकली होती. त्यातूनच जिओ सिनेमावर ही वेब सिरीज पाहायला सुरुवात केली.
प्राचीन काळापासून आजतागायत सामाजिक परिस्थिती बदलत आली. परंतु अध्यात्म आणि देव ही संकल्पना अजूनही तशीच आहे. अजूनही आपल्याकडे कल्की जन्माला येईल, असे अनेकांना वाटते. किंबहुना मी स्वतःच कल्की आहे, असे देखील काहीजण सांगू लागलेले आहेत. यातीलच एकाची गोष्ट असुरमध्ये पाहायला मिळते.
तंत्रज्ञान बदलतय परंतु त्याचा जर गैरवापर केला गेला तर काय होऊ शकतं? याची प्रचिती असुर पाहिल्यानंतर येते. फॉरेन्सिक विभागामध्ये काम करणाऱ्या अभियंत्यांची ही गोष्ट आहे. त्यांना एका सिरीयल किलरला शोधायचे आहे. त्यासाठीचे पुरावे ते गोळा करतात. परंतु मारेकऱ्यापर्यंत पोहोचू शकत नाही. कारण तो सातत्याने त्यांच्या अनेक पावले पुढे चालतो…. भविष्याचा विचार करतो… काळालाही त्याने मागे टाकले आहे. अशा गुन्हेगाराला पकडताना पूर्ण यंत्रणेचीच भयंकर दमछाक होते. या वेबसिरीजचा पहिला सीजन एका निराशाजनक शेवटाने संपतो.
दुसऱ्या सीझनमध्ये देखील तीच निराशा कायम चालू राहते. काळाच्या पुढे पळणारा गुन्हेगार तंत्रज्ञानाचा अतिशय हुशारीने वापर करत जात असतो. त्याला पकडताना अनेकांचे जीवही जातात. त्याने पोलीस यंत्रणेतीलच अनेकांना फितवले देखील असते. यातूनच निरनिराळी सत्ये, विश्वास बाहेर येतात. आणि शेवटी जाताना गेली कित्येक भागांमध्ये असलेली निराशा आशेच्या दिशेने प्रवास करायला लागते. परंतु आज विकसित होणारे आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स हे तंत्रज्ञान जर चुकीच्या पद्धतीने वापरायचे ठरवले तर काय होऊ शकते? हे या वेबसिरीज मधून प्रकर्षाने जाणवते!
— तुषार भ. कुटे
#मराठी #वेबसिरीज







