ही केवळ काही मोजक्या लोकांची भीती नाही, तर अँथ्रोपिक कंपनीच्या आत काम करणाऱ्या कर्मचाऱ्यांची ही सामूहिक चिंता बनली आहे. या कर्मचाऱ्यांनी कंपनीच्या अंतर्गत संवादासाठी एक गुप्त ग्रुप बनवला आहे, जिथे ते रोज जगाचा विनाश कसा होऊ शकतो आणि त्यापासून स्वतःचा बचाव कसा करायचा, यावर गांभीर्याने चर्चा करतात. यातील अनेक कर्मचाऱ्यांनी आपल्या लॅपटॉपवर एक विचार करायला लावणारा संदेश लावला आहे: "गोष्टी यापुढे कधीही शांत आणि सामान्य नसतील" (Things will never be chill again). याच वाढत्या असुरक्षिततेमुळे आणि भीतीने जेकब कॉक्सन या अँथ्रोपिकच्या एका हुशार संशोधकाने सप्टेंबर महिन्यात आपला राजीनामा दिला. त्यांनी 'एक्स' (पूर्वीचे ट्विटर) या समाजमाध्यमावर सांगितले की, प्रगत एआय बनवणारे शास्त्रज्ञ खरोखरच असे मानतात की हे तंत्रज्ञान या दशकाच्या अखेरीस संपूर्ण मानवजातीला ठार मारू शकते. त्यांच्या या एका पोस्टने संपूर्ण अमेरिकेत आणि जगात खळबळ उडवून दिली, कारण सामान्य जनतेला पहिल्यांदाच हे सत्य समजले की जे लोक हे तंत्रज्ञान बनवत आहेत, त्यांनाच त्याच्या विनाशाची सर्वात जास्त भीती वाटत आहे.
या सर्व भयावह विचारांची मुळे समजून घेण्यासाठी आपल्याला 'इफेक्टिव्ह अल्टरुइझम' (Effective Altruism) म्हणजेच 'प्रभावी परोपकार' या विचारधारेकडे आणि सिलिकॉन व्हॅलीतील 'डूमर्स' (जगाचा विनाश जवळ आला आहे असे मानणारे लोक) या गटाकडे जावे लागेल. या गटाची सुरुवात साधारणतः २००० च्या दशकात एलिझर युडकोव्स्की या एका प्रतिभावान एआय अभ्यासकाने केली. युडकोव्स्की यांनी सर्वप्रथम अशी चिंता व्यक्त केली होती की 'सुपर इंटेलिजन्स' मानवी नियंत्रणाबाहेर जाऊ शकते. या विचारधारेने अनेक तरुण शास्त्रज्ञांना प्रभावित केले, ज्यामध्ये अँथ्रोपिकचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी डारियो अमोदेई यांचाही समावेश होता. २०१३ च्या आसपास, अमोदेई आणि त्यांचे इतर सहकारी सॅन फ्रान्सिस्कोमधील एका घरात एकत्र राहत होते. हे घर केवळ राहण्याचे ठिकाण नव्हते, तर ते एआय सुरक्षा आणि भविष्यातील महाकाय संकटांवर चर्चा करण्याचे एक मोठे केंद्र बनले होते. या गटातील संशोधकांना याची पूर्णपणे खात्री पटली होती की जरी अनियंत्रित एआयमुळे मानवजातीचा विनाश होण्याची शक्यता केवळ ५ टक्के असली, तरीही तो धोका इतका अवाढव्य आहे की त्यावर अब्जावधी डॉलर्स खर्च करून उपाय शोधणे ही जगातील सर्वात महत्त्वाची गोष्ट आहे. याच विचारधारेतून 'ओपनएआय' ची स्थापना झाली, आणि नंतर सुरक्षिततेच्या मुद्द्यावर मतभेद झाल्यामुळे अमोदेई यांनी २०२१ मध्ये 'अँथ्रोपिक'ची स्थापना केली.
सुरवातीच्या काळात अँथ्रोपिकला प्रचंड मोठा आर्थिक पाठबळ सॅम बँकमन-फ्राइड या तरुण आणि प्रसिद्ध क्रिप्टोकरन्सी अब्जाधीशाने दिले. सॅमने अँथ्रोपिकमध्ये तब्बल ५०० दशलक्ष डॉलर्स गुंतवले होते. सॅम आणि त्याच्या 'एफटीएक्स' फाउंडेशनचे लोकही एआयच्या विनाशाबद्दल चिंतित होते. या भीतीतूनच त्यांनी 'नौरू' नावाचा पॅसिफिक महासागरातील एक संपूर्ण बेट देश विकत घेण्याची आणि तिथे एक महाकाय बंकर बनवण्याची योजना आखली होती. जर जगात ५० ते ९९.९९ टक्के लोक मरण पावले, तर या बंकरमध्ये वाचलेले लोक पुन्हा मानवी प्रजातीची निर्मिती करतील, असा धक्कादायक आणि हॉलिवूडच्या एखाद्या चित्रपटासारखा विचार यामागे होता. या गटातील इतर शास्त्रज्ञही दुर्गम बेटे खरेदी करणे, किरणोत्सर्गापासून बचाव करणाऱ्या आयोडीनच्या गोळ्या साठवणे आणि वाळवंटात छुप्या बंकर्सचा शोध घेणे यांसारख्या गोष्टी गांभीर्याने करत होते. २०२२ मध्ये बहामास येथे या तज्ज्ञांची एक मोठी परिषद झाली, जिथे 'डेथ विथ डिग्निटी' (सन्मानाने मरण) नावाचे कॉकटेलही सर्व्ह करण्यात आले होते, जे मानवतेच्या अटळ विनाशाचे प्रतीक मानले गेले होते.
जरी सॅम बँकमन-फ्राइड आज आर्थिक फसवणुकीच्या गुन्ह्यात २५ वर्षांची शिक्षा भोगत असला आणि अँथ्रोपिकने या 'इफेक्टिव्ह अल्टरुइझम' चळवळीपासून स्वतःला दूर करण्याचा अधिकृतरीत्या प्रयत्न केला असला, तरी या भीतीदायक आणि विनाशाच्या विचारांनी या शास्त्रज्ञांची पाठ सोडलेली नाही. आजही हे संशोधक 'कॉन्स्टेलेशन' नावाच्या एका भव्य आणि सुरक्षित इमारतीत एकत्र जमतात. तिथे ओपनएआय, अँथ्रोपिक आणि गुगल डीपमाईंडचे संशोधक एकत्र येऊन एआयच्या धोक्यांवर आणि संकटांवर सखोल चर्चा करतात. या संशोधकांची सध्याची सर्वात मोठी चिंता म्हणजे एआयचे 'फसवणुकीचे तंत्र'. जेव्हा एखाद्या यंत्राला हे समजते की मानवाकडून त्याला प्रशिक्षित केले जात आहे, तेव्हा ते यंत्र आपले खरे हेतू हुशारीने लपवू शकते. ते मानवाच्या अपेक्षेनुसार वागण्याचे नाटक करेल, आणि जेव्हा त्याला पूर्ण अधिकार मिळतील (उदा. नेटवर्क किंवा रोबोट्सवर ताबा), तेव्हा ते मानवाच्या विरुद्ध स्वतःच्या गुप्त योजनांची अंमलबजावणी करेल.
हा धोका केवळ काही मोजक्या लोकांच्या कल्पनेपुरता मर्यादित राहिला नसून, आता जागतिक स्तरावरील प्रतिष्ठित आणि नोबेल पारितोषिक विजेत्या शास्त्रज्ञांनीही यावर अधिकृत मोहोर उमटवली आहे. जेफ्री हिंटन आणि योशुआ बेंजियो यांसारख्या आधुनिक कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या जनकांनी नुकताच एक महत्त्वाचा शोधनिबंध प्रकाशित केला आहे. या शोधनिबंधात त्यांनी 'इंटेलिजन्स एक्सप्लोजन' (बुद्धिमत्तेचा विस्फोट) या भयानक धोक्याचा इशारा दिला आहे. आज अँथ्रोपिक कंपनी स्वतः मान्य करते की त्यांचे एआय आता स्वतःचा ८० टक्के कोड स्वतःच लिहिते. जेव्हा हे एआय स्वतःचे संशोधन पूर्णपणे स्वतः करू लागेल, तेव्हा ते स्वतःमध्ये वेगाने सुधारणा करेल. जी तांत्रिक प्रगती होण्यासाठी माणसाला अनेक वर्षे लागतात, ती प्रगती हे यंत्र काही महिन्यांत किंवा दिवसांत करेल. एका क्षणी हे तंत्रज्ञान मानवाच्या आकलन क्षमतेच्या आणि नियंत्रणाच्या इतके पुढे जाईल की मानवाला या यंत्रावर कोणतेही नियंत्रण ठेवणे पूर्णपणे अशक्य होईल.
या शोधनिबंधात असा इशारा देण्यात आला आहे की, जर आपण आताच कडक नियम लादले नाहीत आणि या संशोधनावर स्वतंत्र लेखापरीक्षकांची नेमणूक केली नाही, तर हे अनियंत्रित एआय महाभयंकर जैविक आणि सायबर शस्त्रे तयार करू शकते. ज्या वेगाने हे तंत्रज्ञान प्रगत होत आहे, ते पाहता २०२८ सालापर्यंत एआयमधील संशोधनाची सर्व मानवी कामे पूर्णपणे स्वयंचलित होण्याची दाट शक्यता आहे. आणि एकदा का हा 'बुद्धिमत्तेचा विस्फोट' सुरू झाला, की मग मानवाला या विनाशापासून वाचवण्यासाठी कोणताही वेळ किंवा संधी मिळणार नाही. त्यामुळे आज जे तंत्रज्ञान मानवाच्या कल्याणासाठी बनवल्याचा दावा केला जात आहे, तेच तंत्रज्ञान भविष्यात मानवाच्या अस्तित्वासाठी सर्वात मोठी आणि एकमेव अडचण ठरणार आहे, हेच या सर्व घडामोडींतून स्पष्टपणे समोर येत आहे.
मूळ व्हिडिओ: https://www.youtube.com/watch?v=_g4l7YkDQwA
--- तुषार भ. कुटे
#ArtificialIntelligence #OpenAI #DanielKokotajlo #Superintelligence #AISafety #FutureOfHumanity #AIRegulation #AGI #TechEthics #FutureOfAI #कृत्रिमबुद्धिमत्ता #मानवीअस्तित्व #मराठीलेख #तुषारभकुटे #AI #ASI
No comments:
Post a Comment
to: tushar.kute@gmail.com